Pin It

ΚΩΜΩΔΙΑ




ΑΡΧΑΙΚΗ ΕΠΟΧΗ: 7ος - 6ος αιώνας π.Χ.

1. ΦΡΥΝΙΧΟΣ
(535 π.Χ.)
Υπήρξε κωμικός ποιητής της αρχαιότητας πριν αφοσιωθεί στην τραγωδία. Έμεινε στην ιστορία για το πρόστιμο ύψους χιλίων δραχμών που του επέβαλαν οι Αθηναίοι ως τιμωρία εξαιτίας της παράστασης «Μιλήτου Άλωσις». Το έργο του «Μιλήτου Άλωσις» απαγορεύτηκε ακριβώς γιατί θεωρήθηκε ότι προξενούσε λύπη και προσέβαλλε την ευαισθησία των Αθηναίων υπενθυμίζοντάς τους τα δεινά που υπέφερε η Μίλητος όταν την κατέκτησαν.

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ: 5ος - 4ος αιώνας π.Χ.

2. ΕΠΙΧΑΡΜΟΣ
(524-435 π.Χ.)
Φιλόσοφος και κωμικός ποιητής, ο οποίος έζησε στην Σικελία, όπου είχαν εγκατασταθεί οι γονείς του. Έγραψε 52 περίπου κωμωδίες σε δωρική διάλεκτο, όπως "Προμηθεύς", "Ήβη", "Χορευταί", "Ήφαιστος" κ.α., από τις οποίες σώζονται λίγα μόνο αποσπάσματα. Αναδείχθηκε ένας από τους μεγαλύτερους ποιητές της αρχαίας Ελλάδας. Οι σύγχρονοί του τον χαρακτήρισαν φιλόσοφο, γιατί εκτός από τους κωμικούς τύπους που παρουσιάζει στα έργα του, υπάρχουν μέσα σ` αυτά διάσπαρτες και σοφές γνώμες. Μερικά από τα έργα του, όπως "Θεαροί" και "Ήβη και γάμος" κλίνουν περισσότερο προς την φαρσοκωμωδία.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΒΟΥΣΙΡΙΣ»

Αρχαίο κείμενο:


Πράτον μεν αίκ’ έσθοντο ίδοις νιν, αποθάνοις,
βρέμει μεν ο φάρυγξ ένδοθ’ αραβεί δ’ α γνάθος,
ψοφεί δ’ ο γομφίος, τέτριγε δ’ ο κυνόδων,
σίζει δε ταις ρίνεσσι, κινεί δ’ ούατα.


Μετάφραση:

Πρώτα-πρώτα αν τον έβλεπες να τρώει, θα έχανες την ζωή σου,
βροντάει φάρυγγας μέσα, κροταλίζουν τα σαγόνια,
βουητό βγάζει ο γομφίος, και το σκυλόδοντο τριγμούς,
σφυρίζουν τα ρουθούνια, και τα αυτιά του κινούνται.


(Μετάφραση: ∆ανιήλ Ιακώβ)


«
ΟΔΥΣΣΕΥΣ»
01 odysseus

 

 

 

 

 

 

 

Αρχαίο κείμενο:

τλ΄πε]νθντεδεθωκηστεκαλεξο[μ΄πως
πιστ
κ΄ε]μειντατακατοςδεξιωτροι[ςδοκι.
«το
ςθεος]μνδοκετεπγχυκακαττρπ[ον
κα
οικ]τως πεξασθ΄͵ α τις νθυμεν γ[α λι͵
σσ΄ γν]γ΄ φειλον νθ[]ν σπερ κελ[σασθ΄ μ
τ
ν παρ΄ μ]ων γαθικν κακ προτιμσαι θ΄ [μα
μα τε κν]δυνον τελσσαι κα κλος θεον [λαβεν͵
πολεμ
ω]ν μολν ς στυ͵ πντα δ΄ ε σαφα[νως
πυθ
με]νος δοις τ΄ χαιος παιδ τ΄ τρος φ[λωι
ψ παγγ]ελαι τ τηνε κατς σκηθς [μολεν.»

Μετάφραση:

τώρα που απομακρύνθηκα θα κάτσω εδώ και θα συλλογιστώ
πώς θα φανεί η ιστορία μου αληθινή
ακόμη και στους εξυπνότερους ανάμεσά τους.
«Θαρρώ πως στους θεούς ταιριάζει να προσευχηθείτε
ολόψυχα, με τρόπο που αρμόζει: αρκεί μόνο κανείς να θυμηθεί
πόσες εγώ αναγκάστηκα πηγαίνοντας
εκεί που με προστάξατε
απ’ τις ανέσεις σας να αφήσω για χάρη των δυσκολιών,
για να εκτελέσω σχέδιο επικίνδυνο και δόξα θεϊκή να λάβω
στην πόλη των εχθρών πηγαίνοντας. Κι αφού όλα τα έμαθα
ξεκάθαρα,
στους έξοχους τους Αχαιούς και στον αγαπητό τον γιο του Ατρέα,
επέστρεψα για να τα πω, γυρίζοντας κι ο ίδιος σώος».


3. ΗΓΗΜΩΝ Ο ΘΑΣΙΟΣ (5ος αιώνας π.Χ.)
Ήταν αρχαίος Έλληνας κωμικός ποιητής με την ακμή του να συμπίπτει με την εποχή του Πελοποννησιακού Πολέμου. Γνωστός και με το προσωνύμιο «Φακή», ο Ηγήμων διακρίθηκε κυρίως ως δημιουργός της παρωδίας ως θεατρικού είδους. Η παρωδία του «Γιγαντομαχία» ήταν ουσιαστικά μια σατιρική αυτοβιογραφία του, με την οποία ωστόσο οι Αθηναίοι γέλασαν τόσο πολύ, ώστε ξέχασαν την ήττα τους στη Σικελία, που την πληροφορήθηκαν τότε, και παρέμειναν στο θέατρο γελώντας και κλαίγοντας.

4. ΚΡΑΤΗΣ (5ος αιώνας π.Χ.)
Ήταν αρχαίος Κωμικός ποιητής της Αθήνας, ο οποίος πήρε τρεις φορές το πρώτο βραβείο στα Μεγάλα Διονύσια. Πρώτη φορά βραβεύτηκε πιθανώς προς το τέλος της δεκαετίας του 450 π.Χ. ή στις αρχές της δεκαετίας του 440 π.Χ.. Από τις κωμωδίες του Κράτη διασώζονται 60 αποσπάσματα με δέκα τίτλους.

5. ΜΑΓΝΗΣ (5ος αιώνας π.Χ.)
Ήταν αρχαίος κωμικός ποιητής της Αθήνας, και ήταν σύγχρονος του Χιονίδη. Ο Χιονίδης και ο Μάγνος είναι οι αρχαιότεροι γνωστοί κωμικοί ποιητές. Αναφέρονται ως νικητές στα Μεγάλα Διονύσια.

6. ΦΟΡΜΙΣ (478 π.Χ.)
Είναι ένας από τους δημιουργούς της αρχαίας κωμωδίας, ή κάποιας μορφής αυτής. Καταγόταν από το Μαίναλο, αλλά πήγε να υπηρετήσει τον Γέλωνα στην Σικελία. Λέγεται ότι ήταν αυτός που πρώτος εισήγαγε ηθοποιούς με μακριούς χιτώνες μέχρι τους αστραγάλους και στόλιζε την σκηνή με δέρματα βαμμένα μωβ, σαν μια μορφή κουρτίνας.

7. ΠΡΟΔΙΚΟΣ Ο ΚΕΙΟΣ (470-399 π.Χ.)
Στην Απολογία του Σωκράτη αναφρεται ότι ζούσε στην Ιουλίδα της Κέας. Ήταν από τους σημαντικότερους σοφιστές της αρχαιότητας, σύγχρονος του Σωκράτη που είχε γίνει πολύ γνωστός στην Αθήνα από τις συχνές διπλωματικές αποστολές που του ανέθεσε η πατρίδα του. Φημιζόταν για την ρητορική του τέχνη και την σοφία, εξ ου και η φράση «σοφότερος Προδίκου».

8. ΕΥΠΟΛΙΣ
(445-412 π.Χ.)
Ήταν κωμωδιογράφος που γεννήθηκε στην Αθήνα. Η πρώτη του κωμωδία είχε τον τίτλο «Μαρικάς», όπου διακωμωδούσε το δημαγωγό Υπέρβολο, το φημισμένο για τον κυνισμό του. Στα έργα του κτύπησε τους δημαγωγούς και τους σοφιστές. Έκανε αυστηρή κριτική σε καθετί που θεωρούσε ότι ήταν άσχημο. Έγραψε 14 κωμωδίες και κατ' άλλους 17. Απ' αυτές σώθηκαν μόνο 400 αποσπάσματα. Πέθανε το 412 π.Χ. στην Αθήνα.

9. ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ (445-386 π.Χ.)
Γιος του Φιλίππου από τον δήμο Κυδαθήναιον, ήταν Αθηναίος σατιρικός ποιητής του 5ου αιώνα. Ο Αριστοφάνης είναι, μαζί με τον Εύπολι και τον Κρατίνο, ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της περιόδου της αρχαίας αθηναϊκής κωμωδίας που χαρακτηρίζεται ως «αρχαία κωμωδία» και ο μοναδικός, του οποίου σώζονται ακέραια έργα. Κατά τον 5ο αιώνα π.Χ., συνέγραψε 46 κωμωδίες. Από αυτές σώζονται εννέα ακέραιες, ενώ παραδίδονται 924 αποσπάσματα.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΟΡΝΙΘΕΣ»
02 ornithes

 

 

 

 

 

 

 

 Αρχαίο κείμενο:


ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ
πόλωλεν Ζεύς.

ΠΕΙΣΕΤΑΙΡΟΣ
πηνίκ ττ πώλετο;

ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ
1515
ξ οπερ μες κίσατε τν έρα.
θύει γρ οδες οδν νθρώπων τι
θεοσιν, οδ κνσα μηρίων πο
νλθεν ς μς π κείνου το χρόνου,
λλ σπερε Θεσμοφορίοις νηστεύομεν
1520 νευ θυηλν· ο δ βάρβαροι θεο
πεινντες σπερ λλυριο κεκριγότες
πιστρατεύσειν φάσ νωθεν τ Διί,
ε μ παρέξει τμπόρι νεγμένα,
ν εσάγοιτο σπλάγχνα κατατετμημένα.

ΠΕΙΣΕΤΑΙΡΟΣ
1525
εσν γρ τεροι βάρβαροι θεοί τινες
νωθεν μν;

ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ
ο γάρ εσι βάρβαροι,
θεν πατρός στιν ξηκεστίδ;

ΠΕΙΣΕΤΑΙΡΟΣ
νομα δ τούτοις τος θεος τος βαρβάροις
τί στιν;

ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ
τι στίν; Τριβαλλοί.

ΠΕΙΣΕΤΑΙΡΟΣ
μανθάνω.
1530 ντεθεν ρα τοπιτριβείης γένετο.

ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ
μάλιστα πάντων. ν δέ σοι λέγω σαφές·
ξουσι πρέσβεις δερο περ διαλλαγν
παρ το Δις κα τν Τριβαλλν τν νω·
μες δ μ σπένδεσθ, ἐὰν μ παραδιδ
1535 τ σκπτρον Ζες τοσιν ρνισιν πάλιν,
κα τν Βασίλειαν σο γυνακ χειν διδ.

ΠΕΙΣΕΤΑΙΡΟΣ
τίς στιν Βασίλεια;

ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ
καλλίστη κόρη,
περ ταμιεύει τν κεραυνν το Δις
κα τλλ παξάπαντα, τν εβουλίαν,
1540 τν ενομίαν, τν σωφροσύνην, τ νεώρια,
τν λοιδορίαν, τν κωλακρέτην, τ τριώβολα.

ΠΕΙΣΕΤΑΙΡΟΣ
παντά γ ρ ατ ταμιεύει;

ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ
φήμ γώ.
ν γ ν σ παρ κείνου παραλάβς, πάντ χεις.
τούτων νεκα δερ λθον, να φράσαιμί σοι.
1545 εί ποτ νθρώποις γρ ενους εμ γώ.

ΠΕΙΣΕΤΑΙΡΟΣ
μόνον θεν γρ δι σ πανθρακίζομεν.

ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ
μισ
δ παντας τος θεούς, ς οσθα σύ.

ΠΕΙΣΕΤΑΙΡΟΣ
ν τν Δί ε δτα θεομισς φυς,
Τίμων καθαρός.

ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ
λλ ς ν ποτρέχω πάλιν
1550 φέρε τ σκιάδειον, να με κν Ζες δ
νωθεν, κολουθεν δοκ κανηφόρ.

ΠΕΙΣΕΤΑΙΡΟΣ
κα τν δίφρον γε διφροφόρει τονδ λαβών.


Μετάφραση:


ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ
Πάει ο Ζευς.

ΠΕΙΣΕΤΑΙΡΟΣ
Από τι ώρα περίπου πάει;

ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ
Από τότε που εσείς κατοικίσατε τον αέρα.
Γιατί κανένας άνθρωπος δεν προσφέρει πια θυσία στους θεούς
και από εκείνη τη στιγμή δεν ανέβηκε σε εμάς τσίκνα από μεριά.
Έτσι, χωρίς θυσίες, νηστεύουμε, λες και είναι Θεσμοφόρια.
Και οι βάρβαροι θεοί, πεινασμένοι, κρώζουν σαν τους Ιλλυριούς
και λένε ότι θα επιτεθούν από ψηλά εναντίον του Δία,
αν δεν εξασφαλίσει ανοιχτές αγορές,
ώστε να εισάγουν σπλάχνα τεμαχισμένα.

ΠΕΙΣΕΤΑΙΡΟΣ
Δηλαδή υπάρχουν άλλοι, βάρβαροι θεοί πάνω από σας;

ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ
Δεν υπάρχουν βάρβαροι θεοί;
Και από πού είναι ο πατρικός θεός του Εξηκεστίδη;

ΠΕΙΣΕΤΑΙΡΟΣ
Το όνομα των βαρβάρων αυτών θεών ποιο είναι;

ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ
Ποιο είναι; Τριβαλλοί.

ΠΕΙΣΕΤΑΙΡΟΣ
Κατάλαβα· από εδώ προφανώς βγήκε το «άι στον τρίβολο».

ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ
Ακριβώς. Σου αποκαλύπτω ένα μόνο:
θα καταφθάσουν εδώ, εκ μέρους του Διός
και των Τριβαλλών των επάνω,
πρέσβεις περί συμφιλιώσεως.
Εσείς μη συνδιαλλαγείτε, εάν ο Ζευς δεν παραχωρήσει
και πάλι το σκήπτρο στα πουλιά
και δεν σου δώσει να έχεις γυναίκα τη Βασίλεια.

ΠΕΙΣΕΤΑΙΡΟΣ
Ποια είναι η Βασίλεια;

ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ
Νεαρά θεσπέσιου κάλλους,
που κουμαντάρει τον κεραυνό του Δία
και τα άλλα απαξάπαντα: την ορθοκρισία,
την ευνομία, τη σωφροσύνη, το ναύσταθμο,
την καταλαλιά, τον κορβανά, τη μισθοδοσία.

ΠΕΙΣΕΤΑΙΡΟΣ
Δηλαδή του τα κουμαντάρει όλα;

ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ
Ναι, σου λέω. Αν σου παραδώσει αυτή, ελέγχεις τα πάντα.
Γι αυτό ήρθα εδώ, για να σου ανοίξω τα μάτια.
Μια ζωή, βλέπεις, εγώ θέλω το καλό των ανθρώπων.

ΠΕΙΣΕΤΑΙΡΟΣ
Σε εσένα και μόνο απ όλους τους θεούς οφείλουμε
το ψητό στα κάρβουνα.

ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ
Γνωρίζεις ότι μισώ τους θεούς μηδενός εξαιρουμένου.

ΠΕΙΣΕΤΑΙΡΟΣ
Ναι μα τον Δία, υπήρξες όντως ανέκαθεν φύσει μισόθεος,
σκέτος Τίμων.

ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ
Όμως, για να τρέξω πάλι πίσω, δώσε μου το σκιάδειο,
ώστε, αν τυχόν με δει ο Δίας από ψηλά,
να κάνω πως συνοδεύω κανηφόρο.

ΠΕΙΣΕΤΑΙΡΟΣ
Άρπα και την καρέκλα και κάνε και τον καρεκλοφόρο.

(μετάφραση Θ. Κ. Στεφανόπουλος)


«
ΙΠΠΗΣ»
03 ippys

 

 

 

 

 

 

 

Αρχαίο κείμενο:


ΧΟΡΟΣ
λλ θι χαίρων, κα πράξειας
κατ νον τν μόν, καί σε φυλάττοι
500 Ζες γοραος· κα νικήσας
αθις κεθεν πάλιν ς μς
λθοις στεφάνοις κατάπαστος.
μες δ μν προσέχετε τν νον
το
ς ναπαίστοις,
505 παντοίας δη μούσης
πειραθέντες καθ
αυτούς.
ε
μέν τις νρ τν ρχαίων κωμδοδιδάσκαλος μς
νάγκαζεν λέξοντας πη πρς τ θέατρον παραβναι,
οκ ν φαύλως τυχεν τούτου· νν δ ξιός σθ ποητής,
510 τι τος ατος μν μισε τολμ τε λέγειν τ δίκαια,
κα γενναίως πρς τν Τυφ χωρε κα τν ριώλην.
δ θαυμάζειν μν φησιν πολλος ατ προσιόντας
κα βασανίζειν πς οχ πάλαι χορν ατοίη καθ αυτόν,
μς μν κέλευε φράσαι περ τούτου. φησ γρ νρ
515 οχ π νοίας τοτο πεπονθς διατρίβειν, λλ νομίζων
κωμδοδιδασκαλίαν εναι χαλεπώτατον ργον πάντων·
πολλν γρ δ πειρασάντων ατν λίγοις χαρίσασθαι·
μς τε πάλαι διαγιγνώσκων πετείους τν φύσιν ντας
κα τος προτέρους τν ποιητν μα τ γήρ προδιδόντας·
520 τοτο μν εδς παθε Μάγνης μα τας πολιας κατιούσαις,
ς πλεστα χορν τν ντιπάλων νίκης στησε τροπαα·
πάσας δ μν φωνς ες κα ψάλλων κα πτερυγίζων
κα λυδίζων κα ψηνίζων κα βαπτόμενος βατραχείοις
οκ ξήρκεσεν, λλ τελευτν π γήρως, ο γρ φ βης,
525 ξεβλήθη πρεσβύτης ν, τι το σκώπτειν πελείφθη·
ετα Κρατίνου μεμνημένος, ς πολλ εύσας ποτ παίν
δι τν φελν πεδίων ρρει, κα τς στάσεως παρασύρων
φόρει τς δρς κα τς πλατάνους κα τος χθρος προθελύμνους·
σαι δ οκ ν ν συμποσί πλήν· «Δωρο συκοπέδιλε»,
530 κα «τέκτονες επαλάμων μνων» οτως νθησεν κενος.
νυν δ μες ατν ρντες παραληροντ οκ λεετε,
κπιπτουσν τν λέκτρων κα το τόνου οκέτ νόντος
τν θ ρμονιν διαχασκουσν· λλ γέρων ν περιέρρει,
σπερ Κοννς, στέφανον μν χων αον, δίψ δ πολωλώς,
535 ν χρν δι τς προτέρας νίκας πίνειν ν τ πρυτανεί,
κα μ ληρεν, λλ θεσθαι λιπαρν παρ τ Διονύσ.
οας δ Κράτης ργς μν νέσχετο κα στυφελιγμούς,
ς π σμικρς δαπάνης μς ριστίζων πέπεμπεν,
π κραμβοτάτου στόματος μάττων στειοτάτας πινοίας·
χοτος μέντοι μόνος ντήρκει, τοτ μν πίπτων, τοτ δ οχί.
541 τατ ρρωδν διέτριβεν εί, κα πρς τούτοισιν φασκεν
ρέτην χρναι πρτα γενέσθαι πρν πηδαλίοις πιχειρεν,
κτ ντεθεν πρρατεσαι κα τος νέμους διαθρσαι,
κτα κυβερνν ατν αυτ. τούτων ον ονεκα πάντων,
545 τι σωφρονικς κοκ νοήτως εσπηδήσας φλυάρει,
αρεσθ ατ πολ τ όθιον, παραπέμψατ φ νδεκα κώπαις,
θόρυβον χρηστ
ν ληνατην,
ν ποιητς πί χαίρων
κατ
νον πράξας,
550 φαιδρς λάμποντι μετώπ.

Μετάφραση:


ΧΟΡΟΣ
Στο καλό, στο καλό, κι όλα νά ρθουν σ εσένα δεξιά,
η δική μου καρδιά όπως ποθεί·
ο Αγοραίος ο Δίας να σου γίνει βοηθός·
κι αφού βγεις νικητής, να γυρίσεις σ
εμάς
με πολλά στο κεφάλι στεφάνια.
Στους ανάπαιστους τώρα προσέξτε
που θα πούμε, ω εσείς
που και μόνοι σας είδη της μούσας πολλά
δοκιμάσατε ως τώρα.

Απ τους γέρους δασκάλους Χορών κωμικών
αν κανένας μας πίεζε να βγούμε
ν απαγγείλουμε στίχους μπροστά στους θεατές
σε παράβαση, εμείς τέτοια χάρη
δεν του κάναμε πρόθυμα· αλλά ο ποιητής
που μας έβαλε τώρα τ αξίζει,
γιατί εχθρεύεται αυτούς που μισούμε κι εμείς
και τολμά να φωνάζει το δίκιο
και το Σίφουνα ορμά να χτυπήσει,χωρίς
να δειλιάσει, τον άγριο Κυκλώνα.
Όσο τώρα για κείνο που κάνουν πολλοί
από σας, που τον βρίσκουνε, λέει,
κι απορούν και ρωτούν γιατί τόσον καιρό
δε ζητούσε Χορό στ όνομά του,
την εξήγηση ανάθεσε τώρα σ
εμάς
να σας δώσουμε. Λέει ο ποιητής μας
πως ο λόγος της άργητας τούτης, δεν είν
η αμυαλιά, μα πιστεύει πως είναι
η δουλειά του δασκάλου Χορών κωμικών
το πιο δύσκολο πράμα στον κόσμο·
της ριχτήκανε πάμπολλοι ως τώρα, μα αυτή
χαμογέλασε μόνο σε λίγους.
Ξέρει εκείνος εξάλλου, έχει δει από καιρό,
πως η γνώμη σας εύκολα αλλάζει
και ξεχνάτε, απαρνιέστε τους πρώτους ποιητές,
τα γεράματα μόλις τους βρούνε·
ξέρει πόσες το Μάγνη έχουν βρει συμφορές,
μόλις άρχισε ο δόλιος ν
ασπρίζει,
ενώ ενάντια σ
αντίπαλους είχε Χορούς
νίκης τρόπαια στημένα ένα πλήθος·
απ το στόμα του πόσες ακούατε φωνές,
φτεροθρόισμα και χτύπο κιθάρας,
πράσινο είχε βατράχι βαφτεί, και για σας
το Λυδό, το ζουζούνι είχε κάμει·
μα τι τ όφελος; αχ, όταν γέρασε πια,
νιος σαν ήταν, αυτό δε γινόταν
του πατε «έξω», γιατί των αστείων η πηγή
στην ψυχή του είχε τώρα στερέψει.
Ο Κρατίνος θυμάται κι αυτόν ο ποιητής
σαν ποτάμι σε ολόστρωτους κάμπους
από επαίνους ζωσμένος εκύλαε γραμμή
και κατέβαζε μες στα νερά του
συγκλαδόκορμα δρυά και πλατάνια ψηλά,
μα κι αντίπαλους μ όλες τις ρίζες·
«Καλοδούλευτων ύμνων τεχνίτες», «Δωρώ
συκοπέδιλη»· σ όλα τα γλέντια
μήπως άκουγες κι άλλο τραγούδι απ
αυτά;
τόση δόξα είχε τότε ο Κρατίνος·
τώρα στάλα σπλαχνιά δεν αισθάνεστ εσείς,
σαν κοιτάτε ανοστιές ν
αραδιάζει,
να μην έχει στη λύρα του μείνει χορδή,
να της πέφτουνε πια τα στριφτάρια
κι όλ οι αρμοί της να χάσκουν· κι αυτός, ο φτωχός,
τριγυρνά δω κι εκεί, ο γεροντάκος,
σαν κανένας Κοννάς, με στεφάνι ξερό
στο κεφάλι και ψόφιος της δίψας,
πρυτανείο ενώ του πρεπε, μέσα σ αυτό
γιατί τις τόσες του νίκες να πίνει
κι αντί σάχλες να λέει, να κοιτά ως θεατής
πλάι στο Διόνυσο, με όψη γελάτη.
Μα κι ο Κράτης σαν πόσους θυμούς από σας
δε δοκίμασε, πόσα στραπάτσα,
που από στόμα ηχερό, σαν πιτούλες, για σας
εξεφούρνιζε τα έξυπνα αστεία,
και χορτάτοι από τέτοιο προσφάι, που πολύ
δε σας στοίχιζε, φεύγατε πίσω·
τούτος όμως, μια πέφτοντας, μια πάλι ορθός,
είν ο μόνος που βάσταξε ωστόσο.
Να ποιοι λόγοι αναγκάζαν λοιπόν τον ποιητή
ν αναβάλλει· σκεφτότανε κιόλας
λαμνοκόπος να γίνει πως ταίριαζε, πριν
στο τιμόνι να βάλει το χέρι,
κι αφού μάθει τιμόνι, στην πλώρη να πάει,
τους καιρούς από κει ν αγναντεύει,
κυβερνήτης να γίνει αυτεξούσιος στερνά.
Για όλ αυτά, κι επειδή φέρθηκε έτσι
μετρημένα, επειδή δε σαλτάρισε εδώ
μ αμυαλιά ν αραδιάζει παλάβρες,
βροντερά ας κυματίσουν τα ζήτω γι
αυτόν,
για τιμή του ποιητή μας υψώστε
στην ενδέκατη απάνω κουπιά
αχολόι των Ληναίων γιορτινό,
με αναγάλλια να φύγει από δω,
σαν του δώσετε αυτό που ποθεί,
κι η χαρά στη θωριά του να λάμψει.


(μετάφραση Θρασύβουλος Σταύρου)


10. ΦΕΡΕΚΡΑΤΗΣ (440 π.Χ.)
Αρχαίος Έλληνας κωμικός ποιητής που έδρασε γύρω στα 440 π.Χ. Ανήκει στην αρχαία αττική κωμωδία και μαζί με τον Κράτη θεωρείται από τους προδρόμους του Αριστοφάνη. Στον Φερεκράτη αποδίδονται 16 κωμωδίες. Μερικοί από τους τίτλους που σώθηκαν σε επιγραφές είναι: "Άγριος", "Αυτόμολος", "Γράες", "Δουλοδιδάσκαλος", "Επιλήσμων", "Ιωνός ή Παννυχίς", "Κορριαννώ", "Κραπάταλος", "Τυραννίς", "Ψευδοηρακλής" κ.ά.

11. ΠΛΑΤΩΝΑΣ (427-347 π.Χ.)
Ήταν αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος από την Αθήνα, ο πιο γνωστός μαθητής του Σωκράτη και δάσκαλος του Αριστοτέλη. Το έργο του με την μορφή φιλοσοφικών διαλόγων έχει σωθεί ολόκληρο. Άσκησε τεράστια επιρροή στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία και γενικότερα στη δυτική φιλοσοφική παράδοση μέχρι και σήμερα. To σύνολο του έργου του, συχνά τον κατατάσσει μεταξύ των κορυφαίων παγκοσμίων προσωπικοτήτων όλων των εποχών με την μεγαλύτερη επιρροή, μαζί με τον δάσκαλο του, Σωκράτη, και τον μαθητή του, Αριστοτέλη.

12. ΑΝΤΙΦΑΝΗΣ (408-334 π.Χ.)
O σημαντικότερος συγγραφέας της Μέσης Αττικής κωμωδίας. Προφανώς δεν καταγόταν από την Αθήνα, αλλά ίσως από τηνΚίο, την Προποντίδα, την Σμύρνηή την Ρόδο. Έγραψε 260 κωμωδίες (κατά άλλους, 365!), από τις οποίες όμως μόνο αποσπάσματα έχουν διασωθεί.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΠΟΙΗΣΙΣ»
04 poihsis

 

 

 

 

 

 

 

Αρχαίο κείμενο:

μακάριόν στιν τραγδία
ποίημα κατ
πάντ, ε γε πρτον ο λόγοι
π τν θεατν εσιν γνωρισμένοι,
πρ
ν καί τιν επεν· σθ πομνσαι μόνον
5 δε
τν ποιητήν. Οδίπουν γρ † φ
τ
δ λλα πάντ σασιν· πατρ Λάιος,
μήτηρ
οκάστη, θυγατέρες, παδες τίνες,
τί πείσεθ
οτος, τί πεποίηκεν. ν πάλιν
ε
π τις λκμέωνα, κα τ παιδία
10 πάντ
εθς ερηχ, τι μανες πέκτονε
τ
ν μητέρ, γανακτν δ δραστος εθέως
ξει πάλιν τ πεισι – –υ –
πει›θ ταν μηδν δύνωντ επεν τι,
κομιδ
δ πειρήκωσιν ν τος δράμασιν,
15 α
ρουσιν σπερ δάκτυλον τν μηχανήν,
κα
τος θεωμένοισιν ποχρώντως χει.
μν δ τατ οκ στιν, λλ πάντα δε
ε
ρεν, νόματα καινά, – –υ –
–υ – κπειτα τ †δικημένα
20 πρότερον, τ
νν παρόντα, τν καταστροφήν,
τ
ν εσβολήν. ν ν τι τούτων παραλίπ
Χρέμης τις
Φείδων τις, κσυρίττεται·
Πηλε
δ πάντ ξεστι κα Τεύκρ ποιεν

Μετάφραση:


Η τραγωδία είναι είδος που αξίζει να το μακαρίζεις
από κάθε άποψη. Πρώτα-πρώτα, οι υποθέσεις
είναι ήδη γνωστές στους θεατές,
προτού καν μιλήσεις γι αυτές. Ο ποιητής
χρειάζεται μόνο να τις υπενθυμίσει.
Αν, λόγου χάρη, πω «Οιδίπους»,
τα υπόλοιπα τα γνωρίζουν όλα:
πατέρας του ο Λάιος, μητέρα του η Ιοκάστη,
ποιες οι κόρες του, ποιοι οι γιοι του,
τι θα πάθει, τι έπραξε ήδη.
Αν πάλι κάποιος αναφέρει τον Αλκμέωνα,
και τα μικρά παιδιά, μηδενός εξαιρουμένου,
σου είπανε στο πι και φι ότι τρελάθηκε και σκότωσε τη μητέρα του,
ότι θα καταφθάσει έξω φρενών ο Άδραστος
και ότι θα ξαναφύγει ***
Έπειτα, όταν δεν έχουν πια να πουν τίποτα
και τα βρίσκουν σκούρα με την πλοκή,
υψώνουν τη μηχανή  όπως το δάχτυλο
και οι θεατές δεν έχουν πρόβλημα.
Εμείς όμως δεν έχουμε τέτοια·
είμαστε υποχρεωμένοι να επινοήσουμε τα πάντα,
νέα ονόματα,***
έπειτα τι προηγήθηκε, τι διαδραματίζεται τώρα,
το κλείσιμο, την εισαγωγή.
Αν κάποιος Χρέμης ή κάποιος Φείδων
παραλείψει έστω και ένα απ αυτά,
τον πέταξαν έξω με σφυρίγματα.
Στον Πηλέα όμως και τον Τεύκρο επιτρέπονται τα πάντα.

(μετάφραση Θ. Κ. Στεφανόπουλος)


13. ΚΡΑΤΙΝΟΣ Ο ΝΕΩΤΕΡΟΣ
(α’ μισό του 4ου αιώνα π.Χ.)
Αθηναίος κωμωδιογράφος, της Μέσης κωμωδίας. Ο Διογένης ο Λαέρτιος διέσωσε ένα απόσπασμα από μία κωμωδία του με τον τίτλο «Ψευδοϋποβολιμιαίος». Στο έργο αυτό ο Κρατίνος διακωμωδεί την διδασκαλία του Πλάτωνα περί ψυχής. Από αυτό το στοιχείο προκύπτει το συμπέρασμα ότι ήταν σύγχρονος του Πλάτωνα. Ο Αθήναιος, επίσης, διέσωσε αποσπάσματα από μερικές κωμωδίες του Κρατίνου που φέρουν τους τίτλους Γίγαντες, Θηραμένης, Ομφάλη, Τιτάνες και Χείρων.

14. ΕΥΒΟΥΛΟΣ (4ος αιώνας π.Χ.)
Ήταν αρχαίος Έλληνας Αθηναίος ποιητής της κλασικής περιόδου. Καταγόταν από την Αθήνα όπου και άκμασε τον 4ο αιώνα π.Χ.. Ανήκε στην λεγόμενη Μέση κωμωδία έχοντας γράψει περισσότερα από 100 έργα στα οποία έχει διασώσει πολλά αποσπάσματα του Ευριπίδη.

15. ΞΕΝΑΡΧΟΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ (4ος αιώνας π.Χ.)
Αθηναίος ποιητής της Μέσης κωμωδίας. Έζησε στους χρόνους του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Δεν έχουν σωθεί παρά μόνο μερικά αποσπάσματα από τις κωμωδίες του, ενώ είναι γνωστοί οι ακόλουθοι τίτλοι: Δίδυμοι, Πένταθλος, Πορφύρα, Πρέσπος, Σκύθα, Στρατιώτης, Ύπνος.

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ: 3ος – 1ος αιώνας π.Χ.

16. ΝΙΚΟΧΑΡΗΣ
(420-354 π.Χ.)
Κωμικός ποιητής, Αθηναίος γιός του κωμικού Φιλωνίδη. Στα 388 π.Χ., διαγωνίστηκε με τον Αριστοφάνη και τον Νικοφώντα, με το έργο Λάκωνες, ενώ οι άλλοι δύο πήραν μέρος με τα «Πλούτος» και «Αδωνις» αντίστοιχα. Εγραψε πάνω από πενήντα κωμωδίες. Σώθηκαν ελάχιστα αποσπάσματα και οι τίτλοι: 1. Αγαμέμνων, 2. Αμυμόνη, 3. Γαλάτεια, 4. Ηρακλής Γάμων, 5. Ηρακλής Χορηγός, 6. Κένταυροι, 7. Κρήτες, 8. Λήμνιαι, 9. Πέλοψ.

17. ΑΝΑΞΑΝΔΡΙΔΗΣ (4ος αιώνας π.Χ.)
Κωμικός ποιητής. Καταγόταν από την Κάμειρο της Ρόδου (κατ’ άλλους από την Κολοφώνα) και έζησε για πολλά χρόνια στην Αθήνα. Θεωρείται ο αρχαιότερος εκπρόσωπος της Μέσης Κωμωδίας και αναφέρεται ότι έγραψε 65 έργα. Από αυτά έχουν σωθεί μόνο τίτλοι (42) και αποσπάσματα, από τα οποία δεν είναι δυνατόν να κριθεί η αξία του. Αναφέρονται τρεις νίκες του στα Διονύσια και επτά στα Λήναια. Θεωρείται ότι είναι ο πρώτος ποιητής που εισήγαγε ερωτικά θέματα.

18. ΑΡΑΡΩΣ (4ος αιώνας π.Χ.)
Αθηναίος ποιητής της Μέσης κωμωδίας. Ήταν ο δεύτερος από τους τρεις γιους του Αριστοφάνη. Έγραψε τις κωμωδίες Καινεύς, Καμπυλίων, Πανός γοναί, Υμέναιος, Άδωνις και Παρθενίδιον, οι οποίες όμως δεν διασώθηκαν. Λέγεται ότι δίδαξε και πρωταγωνίστησε στα δύο τελευταία έργα του πατέρα του (Κώκαλος και Αιολοσίκων), ενώ για το έργο του έχει ειπωθεί ότι, αν και δεν έφτανε αυτό του πατέρα του, ήταν αναμφισβήτητα καλής ποιότητας.

19. ΕΦΙΠΠΟΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ (4ος αιώνας π.Χ.)
Ήταν αρχαίος Έλληνας κωμικός (δραματικός) ποιητής της μέσης κωμωδίας. Το 366 π.Χ. ο Αθηναίος αυτός κωμωδιογράφος δίδαξε το έργο του Άρτεμις. Διασώθηκαν οι τίτλοι και ελάχιστα αποσπάσματα από τις κωμωδίες του.

20. ΒΙΩΝ Ο ΒΑΡΥΣΘΕΝΙΤΗΣ (4ος ή 3ος αιώνας π.Χ.)
Ήταν αρχαίος Έλληνας κυνικός φιλόσοφος, που έζησε τον 4ο ή 3ο αιώνα π.Χ. και καταγόταν από την περιοχή της νοτιοδυτικής Ουκρανίας, από όπου και το «Βορυσθενίτης». Ο Βίων έζησε κυρίως στην Αθήνα, όπου υπήρξε μαθητής του Κράτητος και ανάμεσα σε άλλους φιλοσόφους άκουσε και τον Θεόφραστο. Ο Βίων διακρίθηκε πάντως περισσότερο ως σατιρικός συγγραφέας και λιγότερο ως φιλόσοφος. Διακωμώδησε γραμματικούς, μουσικούς και όλους τους σημαντικούς φιλοσόφους σε έργα πεζά και έμμετρα.

21. ΘΕΟΠΟΜΠΟΣ (378-320 π.Χ.)
Κωμικός ποιητής, του οποίου η ακμή τοποθετήται στα 390π.Χ. Εγραψε περί τα 24 έργα, από τα οποία σώζωνται μόνο κάποια αποσπάσματα.

22. ΦΙΛΗΜΩΝ (361-263 π.Χ.)
Ήταν αρχαίος Έλληνας συγγραφέας, εκπρόσωπος της Νέας Κωμωδίας. Υπήρξε ο σημαντικότερος ποιητής της νέας κωμωδίας και πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στην Αθήνα, όπου και τιμήθηκε ιδιαίτερα. Ο Φιλήμων είχε γράψει 94 έργα, από τα οποία είναι γνωστά 64 τίτλοι, όχι όλοι αυθεντικοί.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ»

Διότι μια λαχτάρα μ’ έπιασε ξαφνικά
να βγω και να το πω στον κόσμο,
αλλά και στα ουράνια, πώς ετοίμασα το πιάτο.
Μα την Αθηνά, πόσο ευχάριστο είναι
να το πετυχαίνω κάθε φορά.
Τι ψάρι τρυφερό ήταν αυτό που είχα μπροστά μου!
Τι πιάτο ετοίμασα! Όχι φαρμακωμένο από τα τυριά,
ούτε σκεπασμένο από πάνω με χορταρικά,
ξεπρόβαλε από το φούρνο ψημένο όπως ήταν και ζωντανό.
Τόσο τρυφερή, τόσο απαλή ήταν η φωτιά
που άναψα για να το μαγειρέψω.
Δεν θα πιστέψετε το αποτέλεσμα.
Ήταν όπως όταν ένα κοτόπουλο αρπάξει
κάτι μεγαλύτερο απ ό,τι μπορεί να καταπιεί
και αρχίζει να τρέχει γύρω γύρω κάνοντας κύκλους,
ανίκανο να το αφήσει από τα μάτια του
κι αποφασισμένο να το καταπιεί,
ενώ τα άλλα κοτόπουλα το κυνηγάνε από πίσω.
Το ίδιο ακριβώς συνέβη τότε: ο πρώτος άντρας
που ανακάλυψε τις ηδονές του πιάτου
πήδηξε πάνω κι έτρεχε γύρω γύρω,
παίρνοντας το πιάτο μαζί του, ενώ οι άλλοι
τον ακολουθούσαν καταπόδας.
Επέτρεψα στον εαυτό μου να τσιρίξει από χαρά,
καθώς μερικοί άρπαζαν κάτι,
κάποιοι τα άρπαζαν όλα και άλλοι δεν άρπαζαν τίποτα.
Και να σκεφτείς ότι είχα αναλάβει ένα ποταμόψαρο,
που τρέφεται μέσα στο Βόρβορο.
Αν είχα στα χέρια μου κανένα σκάρο
ή γλαυκίσκο από την Αττική,
ή καρχαρία από το Άργος [της Αμφιλοχίας],
ή μουγγρί από την αγαπημένη μου Σικυώνα,
το ψάρι που κουβαλάει ο Ποσειδώνας στους θεούς στον ουρανό,
τότε όλοι όσοι τα έτρωγαν θα είχαν γίνει θεοί.
Έχω ανακαλύψει το μυστικό της αθανασίας·
και πεθαμένους ανασταίνω, μόλις
n μυρωδιά του ψαριού μου
φτάσει στα ρουθούνια τους.



«ΣΑΡΔΙΟΣ»

Αρχαίο κείμενο:


ε τ δκρυ΄ μν τν κακν ν φρμακον͵
εθ΄κλασαςτοπονενπαετο͵
λλαττμεσθ΄νδκρυαδντεςχρυσον·
ν
νδ΄οπροσχειτπργματ΄οδ΄ποβλπει
ε
ςτατα͵δσποτ΄͵λλτνατνδν͵
ἐά
ντεκλάῃςντεμή͵πορεεται.
τ
ονποιεςπλον;Α.οδν·λπηδ΄χει
σπερτδνδρατοτοκαρπντδκρυον.

Μετάφραση:


Α: «Αν τα δάκρυαστις συμφορές μαςήταν φάρμακο
και ο κλαμένος πάντα σταματούσε να πονά,
θ’ αγοράζαμε δάκρυα δίνοντας χρυσάφι.
Τώρα όμως τα πράγματα δεν δίνουν σημασία, ούτε προσέχουν
τα δάκρυα, αφεντικό, αλλά τον ίδιο δρόμο,
είτε κλαις, είτε δεν κλαις, βαδίζουν.
Τι θα κάνεις, λοιπόν, στο εξής;»
Β: «Τίποτα. Η λύπη έχει,
όπως τα δέντρα, τούτο το δάκρυ ως καρπό!».



23. ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ (342-291 π.Χ.)
Ήταν αρχαίος Έλληνας συγγραφέας, εκπρόσωπος της Νέας Κωμωδίας. Στην εποχή του θεωρείται ότι έχει πια παρέλθει ο "χρυσός αιώνας" του αρχαιοελληνικού δράματος και ότι οι ηθοποιοί είχαν ήδη αποκτήσει πιο σημαντικό ρόλο από ό,τι οι δραματουργοί. Ήταν γιος του Διοπείθη από την Κηφισιά. Του αποδίδονται πάνω από εκατό έργα, ενώ αναφέρεται ότι έλαβε το πρώτο βραβείο οκτώ φορές, δυστυχώς από το έργο του έχουν απομείνει μόνο πέντε ελλιπείς κωμωδίες.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΔΥΣΚΟΛΟΣ»
05 dyskolos

 

 

 

 

 

 

 

Αρχαίο κείμενο:

ΚΝΗΜΩΝ
γρα, τν θύραν κλείσασ νοιγε μηδενί,
ως ν λθω δερ γ πάλιν· σκότους
σται δ τοτο παντελς, ς οομαι.

ΜΗΤΗΡ
430 Πλαγγών, πορεύου θττον· δη τεθυκέναι
μς δει.



ΚΝΗΜΩΝ
τουτ τ κακν τί βούλεται;
χλος τις. παγ ς κόρακας.

ΜΗΤΗΡ
α
λει, Παρθενί,
Πανός· σιωπ, φασί, τούτ τ θε
ο δε προσιέναι.

(ΓΕΤΑΣ)
ν
Δί πεσώθητέ γε.

ΚΝΗΜΩΝ
ράκλεις, ηδίας.

ΓΕΤΑΣ
435 καθήμεθα
χρόνον τοσο
τον περιμένοντες.

(ΜΗΤΗΡ)
ε
τρεπ
παντα δ μν στι;

(ΓΕΤΑΣ)
να
μ τν Δία.

ΜΗΤΗΡ
τ
γον πρόβατον μικρο τέθνηκε γάρ, τάλαν
ο περιμένει τν σν σχολήν. λλ εσιτε·
440 καν πρόχειρα, χέρνιβας, θυλήματα
ποιετε.

ΓΕΤΑΣ
πο
κέχηνας, μβρόντητε σύ;

ΚΝΗΜΩΝ
κακο κακς πόλοισθε. ποιοσίν γέ με
ργόν· καταλιπεν γρ μόνην τν οκίαν
οκ ν δυναίμην. α δ Νύμφαι μοι κακν
445 ε παροικοσ, στε μοι δοκ πάλιν
μετοικοδομήσειν καταβαλν τν οκίαν
ντεθεν. ς θύουσι δ ο τοιχωρύχοι·
κοίτας φέρονται, σταμνί, οχ τν θεν
νεκ λλ αυτν. λιβανωτς εσεβς
450 κα τ πόπανον· τοτ λαβεν θες π τ πρ
παν πιτεθέν. ο δ τν σφν κραν
κα τν χολήν, τι στ βρωτα, τος θεος
πιθέντες ατο τλλα καταπίνουσι. γρα,
νοιγε θττον τν θύραν. [ποητέ]ον
455 στν γρ μν τνδον ς μο δοκε.

(ΓΕΤΑΣ)
τ
λεβήτιον, φς, πιλέλη[σθ]ε; παντελς
ποκραιπαλτε. κα τί νν ποιήσομεν;
νοχλητέον τος γειτνισι τ θε
σθ ς οικε. παιδίον. μ τος θεος
460 θεραπαινίδια γρ θλιώτερ οδαμο
ομαι τρέφεσθαι. παδες. οδν λλο πλν
κινητιν πίσταται παδες καλοί
κα διαβαλεν ἐὰν δ τις. παιδίον.
τουτ τ κακν ‹τί› στί; παδες. οδ ες
465 στ νδον. ήν. προστρέχειν τις φαίνεται.

ΚΝΗΜΩΝ
τί τς θύρας πτει, τρισάθλι, επέ μοι,
νθρωπε;

ΓΕΤΑΣ
μ
δάκς.

(ΚΝΗΜΩΝ)
γώ σε ν Δία,
κα κατέδομαί γε ζντα.

(ΓΕΤΑΣ)
μή, πρ
ς ‹τν› θεν.

(ΚΝΗΜΩΝ)
μο γάρ στι συμβόλαιον, νόσιε,
κα σοί τι;

(ΓΕΤΑΣ)
470 συμβόλαιον οδέν· τοιγαρον
προσελήλυθ ο χρέος σ παιτν οδ χων
κλητρας, λλ ατησόμενος λεβήτιον.

(ΚΝΗΜΩΝ)
λεβήτιον;

(ΓΕΤΑΣ)
λεβήτιον.

ΚΝΗΜΩΝ
μαστιγία,
θύειν με βο
ς οει ποεν τε ταθ περ
μες ποετε;

(ΓΕΤΑΣ)
475 οδ κοχλίαν γωγέ σε.
λλ ετύχει, βέλτιστε. κόψαι τν θύραν
κέλευσαν α γυνακες ατσαί τε με.
πόησα τοτ· οκ στι· πάλιν παγγελ
λθν κείναις. πολυτίμητοι θεοί,
480 χις πολις νθρωπός στιν οτοσί.

(ΚΝΗΜΩΝ)
νδροφόνα θηρί· εθς σπερ πρς φίλον
κόπτουσιν. ν μν προσιόντα τ θύρ
λάβω τιν, ν μ πσι τος ν τ τόπ
παράδειγμα ποιήσω, νομίζεθ να τιν
485 ρν με τν πολλν. νν οκ οδ πως
διευτύχηκεν οτος, στις ν ποτε.


Μετάφραση:


ΚΝΗΜΩΝ
Γριά, κλείσε την πόρτα και μην ανοίξεις σε κανένα,
ώσπου να επιστρέψω πάλι εδώ· καταπώς βλέπω,
αυτό θα γίνει όταν θα έχει νυχτώσει για καλά.

Η ΜΗΤΕΡΑ
Βιάσου, Πλαγγόνα· έπρεπε ήδη
να έχουμε προσφέρει την θυσία.

ΚΝΗΜΩΝ
Τούτο το κακό τι θέλει; Τι ανθρωπομάνι!
Πηγαίνετε στον κόρακα.

Η ΜΗΤΕΡΑ
Παίξε, Παρθενίδα, στον αυλό την μελωδία του Πάνα.
Αυτόν τον θεό δεν πρέπει, λένε, να τον πλησιάζει κανείς σιωπηλός.

(ΓΕΤΑΣ)
Επιτέλους φτάσατε σώες, μα τον Δία.

ΚΝΗΜΩΝ
Μέγας είσαι Ηρακλή, για ξέρασμα είναι.

ΓΕΤΑΣ
Καθόμαστε και περιμένουμε τόση ώρα.

(Η ΜΗΤΕΡΑ)
Είναι τα πάντα έτοιμα;

(ΓΕΤΑΣ)
Πανέτοιμα.

Η ΜΗΤΕΡΑ
Πάντως το πρόβατο δεν περιμένει πότε θα έχεις χρόνο εσύ
λίγο ακόμα, κακομοίρη, και θα τα τίναζε.
Μπείτε επιτέλους μέσα. Ετοιμάστε τα κάνιστρα,
το ιερό νερό, τις προσφορές για την θυσία.

ΓΕΤΑΣ
Πού χάσκεις εσύ, αεροπαρμένε;

ΚΝΗΜΩΝ
Κακήν κακώς να πάτε.
Με καταδικάζουν να μην μπορώ να κάνω τίποτα.
Γιατί πώς ν αφήσω μόνο του το σπίτι;
Και τούτες οι Νύμφες
το ιερό που έχουν δίπλα μου
για κακό δικό μου το έχουν.
Γι αυτό, καταπώς βλέπω,
θα κατεδαφίσω το σπίτι και θα πάω να το χτίσω αλλού.
Πώς θυσιάζουν οι λωποδύτες!
Κουβαλάνε στρωσίδια, στάμνες,
όχι βέβαια για τους θεούς, για την πάρτη τους.
Η ευσέβειά τους εξαντλείται στο λιβάνι και στο πρόσφορο·
αυτά τα ρίχνουν απλόχερα στη φωτιά
και τα παίρνει ο θεός. Από το σφάγιο όμως
προσφέρουν στους θεούς την άκρη της ουράς και την χολή,
που ούτως ή άλλως δεν τρώγονται,
και τα υπόλοιπα τα καταβροχθίζουν οι ίδιοι.
Γριά, άνοιξε γρήγορα την πόρτα.
Όπως φαίνεται πρέπει να έχουμε ασχολία κατ οίκον.

(ΓΕΤΑΣ)
Ξεχάσατε, είπες, το καζάνι; Είστε τύφλα στο μεθύσι και κοιμάστε.
Και τώρα τι θα κάνουμε;
Απ ό ,τι βλέπω πρέπει να ενοχλήσουμε τους γείτονες του θεού.
Νεαρούλη. Μα τους θεούς, θλιβερότερα δουλικά
δεν νομίζω να υπάρχουν πουθενά στον κόσμο.
Νεαροί. Άλλο από πήδημα δεν ξέρουν
ε, ομορφόπαιδα, και να βγάζουν γλώσσα,
όταν πιάνονται στα πράσα. Νεαρέ.
Τι ναι τούτο το κακό; Ε, υπηρέτες.
Δεν υπάρχει ψυχή μέσα.
Έε! Βλέπω κάποιον να τρέχει καταδώ.

ΚΝΗΜΩΝ
Γιατί αγγίζεις την πόρτα, χαμένο κορμί; Μίλα.

ΓΕΤΑΣ
Μη με δαγκώσεις.

(ΚΝΗΜΩΝ)
Βρε θα σε φάω ζωντανό, μα τον Δία.

(ΓΕΤΑΣ)
Για τ όνομα των θεών, μη.

(ΚΝΗΜΩΝ)
Εγώ και εσύ, αλιτήριε, έχουμε μήπως κάποιο συμβόλαιο;

(ΓΕΤΑΣ)
Κανένα συμβόλαιο. Γι αυτό και εγώ
δεν ήρθα για να ζητήσω να μου εξοφλήσεις κάποιο χρέος
ούτε κουβάλησα κλητήρες,
ήρθα να δανειστώ ένα καζάνι;

(ΚΝΗΜΩΝ)
Καζάνι;

(ΓΕΤΑΣ)
Καζάνι.

ΚΝΗΜΩΝ
Τι νόμισες, κάθαρμα, ότι θυσιάζω βόδια
και κάνω αυτά που κάνετε του λόγου σας;

(ΓΕΤΑΣ)
Εσύ; Βρε ούτε σαλιγκάρι, αν θες τη γνώμη μου.
Να είσαι καλά, άνθρωπε μου. Μου είπαν οι γυναίκες
να χτυπήσω την πόρτα και να ζητήσω ένα καζάνι.
Το έκανα. Δεν υπάρχει. Γυρνάω πίσω και τους λέω «δεν υπάρχει».
Ω πολυτίμητοι θεοί, φίδι κολοβό είναι ο άνθρωπος.

(ΚΝΗΜΩΝ)
Ανθρωποκτόνα τέρατα. Δεν το χουν τίποτα
να χτυπούν την πόρτα, λες και είμαι φίλος τους.
Έτσι και πιάσω κάποιον από σας να πλησιάζει στην πόρτα,
αν δεν τον κάνω παράδειγμα για όλους στην περιοχή,
τότε θεωρήστε ότι είμαι και εγώ ένας από τον σωρό.
Ετούτος τώρα, όποιος και αν ήταν,
υπήρξε τυχερός και την γλίτωσε, κι εγώ δεν ξέρω πώς.


(μετάφραση Θ. Κ. Στεφανόπουλος)


«ΔΥΣΚΟΛΟΣ»

Αρχαίο κείμενο:


(ΣΥΡΟΣ)
φεύγεις τ
δίκαιον.

(ΔΑΟΣ)
δυστυχής.
ο
δε σ χειν τ μ σά.

(ΣΥΡΟΣ)
πιτρεπτέον τινί
στι περ τούτων.

(ΔΑΟΣ)
220 βούλομαι· κρινώμεθα.

(ΣΥΡΟΣ)
τίς ο
ν;

(ΔΑΟΣ)
μο μν πς κανός. δίκαια δ
πάσχω· τί γάρ σοι μετεδίδουν;

(ΣΥΡΟΣ)
το
τον λαβεν
βούλει κριτήν;

(ΔΑΟΣ)
γαθ τύχ.

(ΣΥΡΟΣ)
πρ
ς τν θεν,
βέλτιστε, μικρ
ν ν σχολάσαις μν χρόνον;

(ΣΜΙΚΡΙΝΗΣ)
μν; περ τίνος;

(ΣΥΡΟΣ)
225 ντιλέγομεν πργμά τι.

(ΣΜΙΚΡΙΝΗΣ)
τί ο
ν μο μέλει;

(ΣΥΡΟΣ)
κριτ
ν τούτου τιν
ζητο
μεν σον· ε δή σε μηδν κωλύει,
διάλυσον μς.

(ΣΜΙΚΡΙΝΗΣ)
κάκιστ πολούμενοι,
δίκας λέγοντες περιπατε
τε, διφθέρας
χοντες;

(ΣΥΡΟΣ)
230 λλ μως. τ πργμ στν βραχύ,
κα
ῥᾴδιον μαθεν. πάτερ, δς τν χάριν·
μ καταφρονήσς, πρς θεν. ν παντ δε
καιρ τ δίκαιον πικρατεν πανταχο,
κα τν παρατυγχάνοντα τούτου το μέρους
235 χειν πρόνοιαν κοινόν στι τ βί
πάντων.

ΔΑΟΣ
μετρί γε συμπέπλεγμαι ήτορι.
τί γ
ρ μετεδίδουν;

(ΣΜΙΚΡΙΝΗΣ)
μμενετ ον, επέ μοι,
ο
ς ν δικάσω;

ΣΥΡΟΣ
πάντως.

(ΣΜΙΚΡΙΝΗΣ)
κούσομαι· τί γρ
τό με κωλύον; σ
πρότερος σιωπν λέγε.

ΔΑΟΣ
240
μικρόν γ νωθεν, ο τ πρς τοτον μόνον
πραχθένθ, ν σοι κα σαφ τ πράγματα.
ν τ δασε τ πλησίον τν χωρίων
τούτων ποίμαινον τριακοστν σως,
βέλτιστε, ταύτην μέραν ατς μόνος
245 κκκείμενον παιδάριον ερον νήπιον
χον δέραια κα τοιουτονί τινα
κόσμον.


Μετάφραση:

(ΣΥΡΟΣ)
Πας να ξεφύγεις από το δίκαιο.

(ΔΑΟΣ)
Εσύ στρεψοδικείς, άθλιε.
Δεν είναι σωστό να έχεις ό,τι δεν σου ανήκει.

(ΣΥΡΟΣ)
Πρέπει να αναθέσουμε σε διαιτητή να κρίνει την υπόθεση.

(ΔΑΟΣ)
Σύμφωνοι. Να κριθούμε.

(ΣΥΡΟΣ)
Και ποιος θα κρίνει;

(ΔΑΟΣ)
Εγώ δέχομαι οποιονδήποτε. Όμως καλά να πάθω·
γιατί τι ήθελα και σου έδινα μερίδιο;

(ΣΥΡΟΣ)
Θέλεις να ορίσουμε αυτόν κριτή;

(ΔΑΟΣ)
Με το καλό!

(ΣΥΡΟΣ)
Για τ όνομα των θεών, χρυσέ μας άνθρωπε,
μπορείς να διαθέσεις για μας λίγο χρόνο;

(ΣΜΙΚΡΙΝΗΣ)
Για σας; Σχετικά με ποιο θέμα;

(ΣΥΡΟΣ)
Διαφωνούμε για ένα ζήτημα.

(ΣΜΙΚΡΙΝΗΣ)
Κι εμένα τι με νοιάζει;

(ΣΥΡΟΣ)
Ψάχνουμε να βρούμε γι αυτό έναν κριτή αμερόληπτο.
Αν λοιπόν δεν έχεις πρόβλημα, λύσε μας την διαφορά.

(ΣΜΙΚΡΙΝΗΣ)
Βρε που κακό χρόνο να χετε, μου φοράτε προβιές
και κόβετε βόλτες έχοντας στήσει δικαστήριο;

(ΣΥΡΟΣ)
Παρ όλα αυτά. Το ζήτημα δεν είναι τίποτα σπουδαίο
και δεν είναι δύσκολονα σχηματίσεις γνώμη.
Κάνε μας τη χάρη, παππού.
Για τ όνομα των θεών, μη μας περιφρονήσεις.
Παντού και πάντα πρέπει να νικάει το δίκαιο·
ο καθένας οφείλει να νοιάζεται γι αυτό·
είναι κάτι που ισχύει για όλους.

ΔΑΟΣ
Έχω να αντιμετωπίσω ρήτορα που δεν είναι παίξε-γέλασε.
Τι ήθελα και έδινα μερίδιο;

(ΣΜΙΚΡΙΝΗΣ)
Θα σεβαστείτε λοιπόν την απόφαση που θα βγάλω; Πες μου.

ΣΥΡΟΣ
Οπωσδήποτε

(ΣΜΙΚΡΙΝΗΣ)
Ακούω. Τι μ εμποδίζει, άλλωστε;
Μίλα πρώτος εσύ που σιωπάς.

ΔΑΟΣ
Θα πάω λίγο πιο πίσω,
δεν θ αναφέρω μόνο τι έγινε μ αυτόν,
για να έχεις σαφή εικόνα για το ζήτημα.
Πριν από καμιά τριανταριά ημέρες, χρυσέ μου άνθρωπε,
έβοσκα ολομόναχος τα πρόβατα στο δάσος κοντά σε τούτα τα χωράφια
και βρήκα παρατημένο ένα μωρουδάκι·
μαζί του βρέθηκε μια αλυσίδα
και κάποια άλλα τέτοια κοσμηματάκια.


(μετάφραση. Θ. Κ. Στεφανόπουλος)


24. ΠΟΣΕΙΔΙΠΠΟΣ Ο ΚΑΣΣΑΝΔΡΕΥΣ
(316-250 π.Χ.)
Ήταν κωμικός ποιητής από την Κασσάνδρεια της Χαλκιδικής. Ήταν ένας από τους πιο αγαπητούς συγγραφείς κωμωδιών στην εποχή του και αναδείχθηκε τέσσερις φορές νικητής σε δραματικούς αγώνες από το 289 π.Χ. και μετά. Είναι γνωστό ότι έγραψε τριάντα κωμωδίες, γνωρίζουμε όμως μόνο τους τίτλους από δεκαεφτά από αυτές ενώ έχουν διασωθεί και ορισμένα αποσπάσματα από κάποια από τα έργα του. Κατά τον Αύλο Γέλλιο οι κωμωδίες του Ποσείδιππου παίχτηκαν ακόμα και στην Ρώμη, μεταφρασμένες ή διασκευασμένες.



****************



 Πηγές:


https://el.wikipedia.org
http://www.livepedia.gr
http://www.ygeiaonline.gr
http://www.greek-language.gr
http://antikleidi.com
http://www.ekivolos.gr
https://commons.wikimedia.org
https://www.college.columbia.edu
http://erevoktonos.blogspot.gr


Pin It

Σχετικά με Εμάς

Το Παγκόσμιο Ινστιτούτο Ελληνικού Πολιτισμού «ΕΛΞΕΥΣΙΣ», είναι Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία με έδρα τον Βόλο. Παρ' ό,τι προϋπήρχε σαν πολιτιστικός φορέας, προέκυψε η ανάγκη δημιουργίας του Ινστιτούτου, από την πολιτιστική πρόκληση των δράσεων, εκτός των Ελλαδικών πλέον συνόρων.

Φορέας πολιτισμού, με πολυετή πείρα και έντονη δραστηριότητα στις τέχνες και τον πολιτισμό. Ανάμεσα στους σκοπούς του είναι και οι προσεγγίσεις των πολιτισμικών – πολιτιστικών διαδρομών που αφορούνε στο σύνολό τους τον ελληνικό πολιτισμό, από την γέννησή του έως και σήμερα, αλλά και την διάδοσή του σε όλον τον κόσμο.


Περισσότερα...

Στοιχεία - Διεύθυνση

Επικοινωνία
"ΕΛΞΕΥΣΙΣ"
Παγκόσμιο Ινστιτούτο Ελληνικού Πολιτισμού
+30 24210 20038 / + 30 698 8085300
info@elxefsis.com
elxefsis@gmail.com
Διεύθυνση
Γαλλίας 73 / Μαγνησία - Βόλος
Τ.Κ. 38221