Pin It

ΠΑΡΩΔΙΑ




ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ: 5ος - 4ος αιώνας π.Χ.


1. ΗΓΗΜΩΝ Ο ΘΑΣΙΟΣ (5ος αιώνας π.Χ.)
Ήταν αρχαίος Έλληνας κωμικός ποιητής με την ακμή του να συμπίπτει με την εποχή του Πελοποννησιακού Πολέμου. Γνωστός και με το προσωνύμιο «Φακή», ο Ηγήμων διακρίθηκε κυρίως ως δημιουργός της παρωδίας ως θεατρικού είδους. Η παρωδία του «Γιγαντομαχία» ήταν ουσιαστικά μια σατιρική αυτοβιογραφία του, με την οποία ωστόσο οι Αθηναίοι γέλασαν τόσο πολύ, ώστε ξέχασαν την ήττα τους στην  Σικελία, που την πληροφορήθηκαν τότε, και παρέμειναν στο θέατρο γελώντας και κλαίγοντας.

2. ΑΡΧΕΣΤΡΑΤΟΣ (μέσα του 4ου αιώνα π.Χ.)
Ήταν αρχαίος Έλληνας ποιητής στη Γέλα ή τις Συρακούσες τηςΣικελίας, όπου και έζησε και θεωρείται οπατέρας της γαστρονομίας. Το πιό γνωστό του έργο είναι η «Ηδυπάθεια» ή «Γαστρονομία», η οποία γράφτηκε σε ποιητικό εξάμετρο με κωμικό ύφος και διασώζεται εξ ολοκλήρου σε 62 τμήματα στο κείμενο των Δειπνοσοφιστών του Αθήναιου.

3. ΑΠΟΛΛΟΔΩΡΟΣ Ο ΓΕΛΩΟΣ (4ος αιώνας π.Χ.)
Κωμι­κός ποιητής, σύγχρο­νος του Μενάνδρου. Η Σούδα απαριθμεί 7 τί­τλους, με θέματα εν μέρει μυθολογικά και ενμέ-ρει από την καθημερινή ζωή. Λόγω συχνής σύγ­χυσης με τον Απολλόδωρο τον Καρύστιο υπάρ­χουν αβεβαιότητες κατά την απόδοση των απο­σπασμάτων.

4. ΣΩΠΑΤΡΟΣ Ο ΠΑΦΙΟΣ (4ος αιώνας π.Χ.)
Γεννήθηκε στα χρόνια του Μ. Αλεξάνδρου και επέζησε μέχρι και την εποχή του δεύτερου βασιλιά της Αιγύπτου, όπως ο ίδιος φανερώνει σε κάποιο απο τα έργα του. Ο Σώπατρος ο Πάφιος είναι ο πιο ευνοημένος ς πρς την διάσωση στίχων του, είτε γιατ ήταν ο πιο γνωστός ή και γιατ απλώς το περιεχόμενο των έργων του με τις συνεχείς αναφορές σε συμπόσια και φαγητά και μουσικά όργανα, επέβαλε ή διευκόλυνε τις πολλς παραπομπς του Αθήναιου σ' αυτόν. Η εικόνα όμως που δίνεται για το έργο του φαίνεται να είναι μερικ και παραπλανητική, ενώ ο ελάχιστες γι' αυτν πληρο­φορίες και κενά δυσαναπλήρωτα αφήνουν και προβλήματα δύσκολα εγείρουν, με πιο σοβαρά τα αναφερόμενα στην μορφή του έργου του και την ταύτισή του ή μ με τον ποιητ Σωσίπατρον, του οποίου ένα εκτενς και αξιόλογο απόσπασμα παραθέτει επίσης Αθήναιος. Δράματα χαρακτηρίζονται στον Αθήναιο τα έργα του Σώπατρου Βακχίς, Ευβουλοθεόμβροτος, Πύλαι κα Φακή  (στον Σουίδα κι άλλα, συνολικ εννιά: Ιππόλυτος, Φυσιολόγος, Σίλφαι, Κνιδία, Νεκυία, Πύλαι, Ορέστης, Φακή και Βακχίς), στην δε πρώτη αναφορά και συγγράμματα. Ο Σώπατρος, πέρα απ το δηλωτικό της καταγωγής του και το παρωνύμιο Φάκιος ονομάζεται στον Αθήναιο παρωιδός και φλυακογράφος, στον δε Σουίδα και κωμικός.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΓΑΛΑΤΑΙ»

Αρχαίο κείμενο:


...παρ' ος θος στίν, νίκ' ν προτέρημά τι
ν τος πολέμοις λάβωσι, θύειν τος θεος
τος αχμαλώτους· ‹τος Γαλάτας μιμούμενος
κγ κατακαύσειν ηξάμην τος δαίμοσι
5 διαλεκτικος τρες τν παρεγγεγραμμένων.
κα
μ‹ν› φιλοσοφεν φιλολογεν τ' κηκος
μς πιμελς καρτερεν θ' αρουμένους
τν περαν μν λήψομαι τν δογμάτων,
πρτον καπνίζων· ετ', ἐὰν πτωμένων
10 {ε}δω τιν' μν συσπάσαντα τ σκέλος,
Ζηνωνικι πραθήσεθ' οτος κυρίωι
π' ξαγωγι, τν φρόνησιν γνον.

Μετάφραση:


...πο συνήθειά τους χουν, ταν κάποια νίκη
στο
ς πολέμους κατακτήσουν, στος θεος ν θυσιάζουν
το
ς αχμαλώτους· τος Γαλάτες κλουθώντας
κα
γ ν κατακαύσω στος θεος εχήθηκα
π' τος παραγραμμένους διαλεκτικούς μας τρες.
χοντας κούσει, τσι, πς σες ν φιλοσοφετε
κα
ν φιλολογετε πιλέγετε κα γενναα ν πομένετε,
τ
ς πεποιθήσεις τς δικές σας θ λέγξω,
φωτι
βάζοντας πρτα· κι πειτα, σν ψήνεστε,
ν κάποιο σας τ σκέλη ν μαζεύει πιάσω,
σ'
να Ζηνωνικ φέντη σκλάβο θ τν δώσω
γι
ξαγωγή, τὴν φρόνηση γνοώντα
ς.


«ΦΑΚΗ»

Αρχαίο κείμενο:

λλ' μφ δείπνοις ξίδ' ργυρν χει
δρακοντομίμοις ργάνωντορεύμασιν,
οαν ποτ' σχε κα Θίβρων Ταντάλου
μαλακν ταλάντοις κταλαντωθες νήρ

Μετάφραση:


Μ γι τ δεπνα φιάλη το ξιδιο σημένιαν χει
μ
δρακοντοειδ π ργαλεα τορνεύματα,
τέτοιαν πο
κάποτε Θίβρων εχε, πο το Τάνταλου
χωρ
ς ντίσταση χασε τ τάλαντα ντρας.



«ΚΑΤΑΨΕΥΔΟΜΕΝΟΣ»

01 katapseudomenos
Αρχαίο κείμενο:


Ο παντελς εκαταφρόνητος τέχνη,
ν κατανοήσηις, στν μν, Δημύλε·
λλ πέπλυται τ πργμα, κα πάντες σχεδν
εναι μάγειροί φασιν  οθν εδότες·
5 π τν τοιούτων δ' τέχνη λυμαίνεται.
πε μάγειρον ν, λάβηις ληθινόν,
κ παιδς ρθς ες τ πργμ' εσηγμένον
κα τς δυνάμεις κατέχοντα κα τ μαθήματα
παντ' φεξς εδόθ', τερόν σοι τυχν
10 φανήσεται τ πργμα. τρες μες 
σμν τι λοιποί, Βοιδίων κα Χαριάδης
γώ τε· τος λοιπος δ προσπέρδου.

(Δημ.) τί φής; γώ;

(Α.) τ διδασκαλεονμες σώιζομεν
τ Σίκωνος· οτος τς τέχνης ρχηγς ν.
15 δίδασκεν μς πρτον στρολογεν ‹Σίκων›,
πειτα μετ τατ' εθς ρχιτεκτονεν.
περ
φύσεως κατεχε πάντας τος λόγους·
π πσι τούτοις λεγε τ στρατηγικά.
πρ
τς τέχνης σπευδε ταθ' μς μαθεν.

20 (Δημ.) ρα σύ με κόπτειν οος εγε, φίλτατε;

(Α.) οκ, λλ' ν σωι προσέρχεται ξ γορς πας,
μικρ διακινήσω σε περ το πράγματος,
να τι λαλεν λάβωμεν εκαιρον χρόνον.


(Δημ.) πολλον, ργδές γ'›.

(Α.) κουσον, γαθέ·
25 δε τν μάγειρον εδέναι πρώτιστα μν
περ
τν μετεώρων, τάς τε τν στρων δύσεις
κα τς πιτολς κα τν λιον πότε
π τν μακράν τε κα βραχεαν μέραν
πάνεισι, κν ποίοισίν στι ζωιδίοις.
30 τ γρ ψα πάντα κα τ βρώματα σχεδν
ν τι περιφορι τς λης συντάξεως
τέραν ν ατος λαμβάνει τν δονήν.
μν ον κατέχων τ τοιατα τν ραν δν
τούτων κάστοις ς προσήκει χρήσεται,
35 δ' γνον τατ' εκότως τυντλάζεται.
πάλιν τ περ τς ρχιτεκτονικς σως
θαύμασας τί τι τέχνηι συμβάλλεται.

(Δημ.) γ δ' θαύμασ';

(Α.) λλ' μως γ φράσω·
τοπτάνιον, ρθς καταβαλέσθαι κα τ φς
40 λαβεν σον δε κα τ πνεμ' δεν πόθεν
στίν, μεγάλην χρείαν τιν' ες τ πργμ' χει.
καπνς φερόμενος δερο κκε διαφορν
εωθε τος ψουσιν μποιεν τινα.
τί ον τι σοι δίειμι, τ στρατηγικά;
45 χω γε τν μάγειρον. τάξις σοφν
πανταχο μέν στι κν πάσηι τέχνηι·
ν τι καθ' μς δ' σπερ γεται σχεδόν.
τ
γρ παραθεναι κφελεν τεταγμένως
καστα κα τν καιρν π τούτοις δεν,
50 πότε δε πυκνότερον παγαγεν κα πότε βάδην,
κα
πς χουσι πρς τ δεπνον κα πότε
εκαιρον ατν στι τν ψων τ μν
θερμ παραθεναι, τ δ' πανέντα, τ δ μέσως,
τ
δ' λως ποψύξαντα, τατα πάντα 
55ν τος στρατηγικοσιν ξετάζεται
μαθήμασιν.

(Δημ.) τίς δή τι παραδείξας,μο
τ δέοντ' πελθν ατς συχίαν γε.

Μετάφραση:


Καθόλου εκαταφρόνητη τέχνη μας,
Δημύλε,
ν τ καλοσκεφτες, δν εναι·
μά 'χει ξεφτιλιστε
τ πράγμα, κι λοι σχεδν
π
ς εναι μάγειροι σχυρίζονται, κα τίποτ' ς μ ξέρουν·
π τος τέτοιους καταστρέφεται τέχνη.
Γιατ
ν πάρεις μάγειρο ληθινό,
πού 'χει
π παιδ ρθ στ πράγμα εσαχθε
κα τς δυνάμεις διαθέτει κα τ μαθήματα
λα φεξς καλ γνωρίζει, κάπως λλοις τυχν
θ
σο φανε τ πράγμα.Τρες μες μόνοι
χουμε πι πομείνει, Βοιδίωνας κι Χαριάδης
κα
γώ· τος πολοίπους κλάσ' τους.


(Δημ.) Τί λές; γώ;

(Α.) Τὴν Σχολ μες τὴν σώζουμε
το
Σίκωνα· ατς τς τέχνης ταν ρχηγός.
Μ
ς δίδασκε πρτα ν' στρολογομε Σίκων,
κι
πειτα μετ τατα εθς ρχιτεκτονική·
λα τ φυσικ ζητήματα κατεχε·
πάνω
π' λα τοτα παρέδιδε στρατηγική.
Πρ
ν π' τν τέχνη σπευδε ατ σ' μς ν μάθει.


(Δημ.) ραγε σ μ μπορες ν κόβεις, φίλτατε;

(Α.)χι, μ μέχρι π τν γορ ν φτάσει τ παιδί,
θ
σ ταρακουνήσω λίγο γι τ πράγμα,
ε
καιρία γι λόγο βρίσκοντας τν χρόνο.


(Δημ.)πόλλωνα, πίπονο φαντάζει!

(Α.) κου, καλέ
ν
ξέρει πρτα-πρτα πρέπει μάγειρος
γι
τ οράνια σώματα, κα γι τν στεριν τς δύσεις
κα
τς νατολές, κι λιος πότε
κα
στὴν μεγάλη του κα στ μικρή του μέρα
πιστρέφει, κα σ ποιά ζώδια εναι.
Γιατ
σχεδν τ φαγητ κα τ δέσματα λα
μ
τν περιφορ μ τάξη το λου σύμπαντος
λλη τὴν γλύκα μέσα τους νάλογα λαμβάνουν.
ποιος λοιπν τοτα δ κατέχει, τν ρα βλέποντας
π ατ τ κάθε τι πως ρμόζει θ τ κάνει,
μ
ποιος γνοε ατ ελόγως τ λασπώνει.
Πάλι τ
τς ρχιτεκτονικς μπορε
πορία νά 'χεις στν τέχνη τί προσφέρουν.


(Δημ.) γώ 'χω πορία;

(Α.) γ μως θ σο π·
τ
μαγειρι ρθ ν στρώσεις κα τ φς
ν τό 'χεις σο πρέπει κα τν έρα πόθεν
ρχεται ν βλέπεις, μεγάλην χει χρεία γι τ πράγμα.
καπνς δ κι κε σν φέρεται, πίδραση
λο κα κάποια στος ψστες συνήθως νασκε.
Γιατί λοιπ
ν σο ναπτύσσω κόμα τ στρατηγική;
Γιατ
χω βέβαια τν μάγειρο! Σοφ τάξη
πανταχο εναι κα στν κάθε τέχνη·
κα
στὴν δική μας τν πρωτεύουσα σχεδν κατέχει θέση.
Γιατ
ν παραθέσεις κα μ τάξη ν σηκώσεις
τ
κάθε τι κα τν κατάλληλη γι' ατ περίσταση ν δες,
πότε πυκνότερα ν
φέρεις πρέπει κα βάδην πότε,
κα
πς χουν γι τ δεπνο μ κα πότε
κατάλληλη γι' α
τ περίσταση εναι π' τ ψητ λλα
ζεστ
ν παραθέσεις κα χλιαρ λλα, λλα μέτρια
κι
λλα ντελς ξεπαγιασμένα, τοτα βέβαια λα
στ
περ τς στρατηγικς τ ξετάζουν
τ
μαθήματα.


(Δημ.) φο κατέδειξες σ μένα
σα πρέπει με διος στ καλ κι σύχαζε.


****************


Πηγές:

http://akg.cyi.ac.cy
https://el.wikipedia.org
http://www.sakketosaggelos.gr

http://nikoschilaris.blogspot.gr 


Pin It

Σχετικά με Εμάς

Το Παγκόσμιο Ινστιτούτο Ελληνικού Πολιτισμού «ΕΛΞΕΥΣΙΣ», είναι Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία με έδρα τον Βόλο. Παρ' ό,τι προϋπήρχε σαν πολιτιστικός φορέας, προέκυψε η ανάγκη δημιουργίας του Ινστιτούτου, από την πολιτιστική πρόκληση των δράσεων, εκτός των Ελλαδικών πλέον συνόρων.

Φορέας πολιτισμού, με πολυετή πείρα και έντονη δραστηριότητα στις τέχνες και τον πολιτισμό. Ανάμεσα στους σκοπούς του είναι και οι προσεγγίσεις των πολιτισμικών – πολιτιστικών διαδρομών που αφορούνε στο σύνολό τους τον ελληνικό πολιτισμό, από την γέννησή του έως και σήμερα, αλλά και την διάδοσή του σε όλον τον κόσμο.


Περισσότερα...

Στοιχεία - Διεύθυνση

Επικοινωνία
"ΕΛΞΕΥΣΙΣ"
Παγκόσμιο Ινστιτούτο Ελληνικού Πολιτισμού
+30 24210 20038 / + 30 698 8085300
info@elxefsis.com
elxefsis@gmail.com
Διεύθυνση
Γαλλίας 73 / Μαγνησία - Βόλος
Τ.Κ. 38221