Pin It

ΣΑΤΥΡΙΚΟ ΔΡΑΜΑ




ΑΡΧΑΙΚΗ ΕΠΟΧΗ: 7ος - 6ος αιώνας π.Χ.

1. ΧΟΙΡΙΛΟΣ
(6ος αιώνας π.Χ.)
Ο Χοιρίλος υπήρξε δραματικός ποιητής. Υπάρχουν μαρτυρίες ότι έγραψε 160 τραγωδίες και κέρδισε δεκατρείς φορές στα Μεγάλα Διονύσια. Από τα έργα του μας σώζεται ένας τίτλος, «λόπη», και δύο μικρά αποσπάσματα όπου ο ποιητής ονομάζει μεταφορικά «γς στᾶ» τις πέτρες και «γς φλέβες» τα ποτάμια.

2. ΠΡΑΤΙΝΑΣ (6ος-5ος αιώνας π.Χ.)
Υπήρξε από τους πρώτους ποιητές της αρχαίας Ελλάδας. Έδρασε την εποχή γύρω στην 70ή Ολυμπιάδα και θεωρείται ο εισηγητής του σατυρικού δράματος. Λίγα είναι γνωστά για την ζωή και το έργο του. Γεννήθηκε στους Φλειούς στην βορειοδυτική Αργολίδα. Ήταν σύγχρονος του Χοιρίλου και του Αισχύλου όταν ο Αισχύλος ξεκινούσε την καριέρα του. Φέρεται να έγραψε 18 τραγωδίες και 32 σατυρικά δράματα, αλλά τα έργα του έχουν χαθεί σχεδόν όλα. Εκτός των έργων του έγραψε και διθύραμβους και ωδές, τα λεγόμενα υπορχήματα. Ένα σημαντικό απόσπασμα διασώθηκε από τον Αθήναιο.

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ: 5ος - 4ος αιώνας π.Χ.

3. ΑΙΣΧΥΛΟΣ
(525-456 π.Χ.)
Ο πρώτος από τους τρεις μεγάλους τραγικούς της κλασσικής Αθήνας. Πολύ σημαντική υπήρξε η συμβολή του στην αναγωγή της τραγωδίας από χορική, και μάλιστα στατική, μουσική απαγγελία σε πλήρως ανεπτυγμένο δράμα, σε δράση, δηλαδή, που αναπαρίσταται. Από τα 90 έργα του, σώζονται μόνο 7 τραγωδίες : Πέρσες, Επτά επί Θήβας, Ικέτιδες, Προμηθέας Δεσμώτης, και η τριλογία Ορέστεια (Αγαμέμνων, Χοηφόροι, Ευμενίδες).

4. ΣΟΦΟΚΛΗΣ (496-406 π.Χ.)
Ήταν Έλληνας τραγικός ποιητής της κλασικής εποχής. Αυτός, ο Αισχύλος και ο Ευριπίδης είναι οι τρεις τραγικοί ποιητές των οποίων έχουν σωθεί ολοκληρωμένα έργα. Σύμφωνα με αρχαίες μαρτυρίες φαίνεται ότι έγραψε περίπου 123 έργα από τα οποία παραδίδονται ολοκληρωμένες μόνο επτά τραγωδίες.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΙΧΝΕΥΤΑΙ»
01 ixneutai
ΑΠΟΛΛΩΝΑΣ
Ακούστε άνθρωποι καλά και σεις θεοί γροικάτε
πως προκηρύχνω αμοιβή μεγάλη να προσφέρω
σε όποιον ψάξει να μου βρει, σ’ αυτόν που θα μου φέρει
τα βόδια που μου κλέψανε τα ιερά γελάδια.
πολλή η στεναχώρια μου κι η λύπη μου μεγάλη
γιατί’ χα αγάπη περισσή στο ιερό κοπάδι,
στα τροφαντά μοσχάρια μου και στις μικρές δαμάλες
που τώρα χαθήκανε και τα ζητώ του κάκου.
Άφαντα γίναν και θαρρώ πως κάπου μου τα πήρε
και μακριά τα τράβηξε απο την βοϊδοστάνη
η κάποια μάγια έκανε και εξαφάνισέ τα
δεν το φαντάστηκα ποτε, δεν το χωράει ο νους μου
πως κάποιος θα σκεφτότανε τέτοια δουλειά να κάνει,
ειτ’ άνθρωπος είτε θεός έτσι να με προσβάλει.
Σαν είδα πως μου λείπανε ξεχύθηκα στους δρόμους
και ξέφρενα προστρέχοντας ψάχνω παντού να τα’ βρω
κι όπου στέκω σε θεούς φωνάζω και σ’ ανθρώπους
να μάθουν σ’ ουρανό και γης παντού πως τα γυρεύω.
Ακούστε άνθρωποι καλά και σεις θεοί γροικάτε
πως προκηρύχνω αμοιβή μεγάλη να προσφέρω
σε όποιον ψάξει να μου βρει, σ’ αυτόν που θα μου φέρει
τα βόδια που μου κλέψανε, τα ιερά γελάδια.
Απ’ άκρη σ’ άκρη έψαξα ολόκληρη την Θράκη.
Τίποτα δεν συνάντησα και ξεκινώ κατόπιν
και φθάνω στους Θεσσαλικούς τους ζηλεμένους κήπους,
στις πλούσιες μπαίνω μετά της Βιωτίας πόλεις.
Του κάκου ψάχνω. Κι από’ κει στην γη των Δωριέν.
Αλλ’ άδικα κοπίασα. Και να ‘μια στην Κυλλήνη,
Εδώ σ’ αυτά τα δύσβατα, τ’ απάτητα λαγκάδια.
Ακούστε και συντρέχτε με, μην είναι ‘δω κανένας
βοσκός, ζευγάς για κυνηγός ακόμα καρβουνιάρης,
αγρίμι η και ξωτικό νεραϊδογεννημένο;
Φωνάζω τόσο δυνατά που ν’ ακουστεί ολούθε
πως όποιος έρθει των βοδιών τον κλέφτη και μου φέρει
θα λάβει ως δώρο τούτο δω το θεϊκό χρυσάφι.


ΣΙΛΗΝΟΣ
Αφέντη Φοίβε άκουσα την θεϊκή φωνή σου
κι από αλάργα έτρεξα με την ψυχή στο στόμα,
όσο μπορώ στα χρόνια μου τα πόδια μου να βιάσω.
Πρόθυμος κυρ Απόλλωνα ό,τι μπορώ να κάνω,
Αδύνατα και δυνατά. Η χάρη σου μεγάλη.
Αμέσως το κυνήγημα εδά θε ν’ αρχινήσω.
Μα δεν μου λες; Ετούτο δω τ’ ολόχρυσο στεφάνι
είναι αυτό που όπως λες ανταμοιβή θα δώσεις;
Αυτό είναι το χάρισμα που δώρο το προσφέρεις;
Αμ τότε τι καθυστερώ; φωνάζω τα παιδιά μου
που’ναι ανοιχτομάτικα, στο ψάξιμο ξεφτέρια,
φτάνει τα όσα έταξες στ’ αλήθεια να τα δώσεις.


ΑΠΟΛΛΩΝΑΣ
Καλή είναι και γρήγορη η απόφαση που πήρες,
μονάχα μην αργοπορείς σε πράξη να την βάλεις.


ΣΙΛΗΝΟΣ
Τα βόδια που σου κλέψανε εγώ θα σου τα φέρω
κι έχε το δώρο έτοιμο στα χέρια να το δώσεις


ΑΠΟΛΛΩΝΑΣ
Τα’ χω τα δώρα έτοιμα αμέσως να τα δώσω
σ’ αυτόν που ίχνη των βοδιών μπορεί ν’ ανακαλύψει.


ΣΙΛΗΝΟΣ
Μη δεν κατάλαβα καλά; Μιλάς και γι’ άλλα δώρα;

ΑΠΟΛΛΩΝΑΣ
Θα γίνετε ελεύθεροι εσύ και τα παιδιά σου.
Για πάντα όλη σου η γενιά σκλάβα δεν θα λογιέται.


ΧΟΡΟΣ ΣΑΤΥΡΩΝ
Στιγμή μην αργούμε
τρεχάτε να βρούμε τα βόδια
ολόγυρα κοίτα
και γρήγορα χτύπα τα πόδια
και δω και κει πέρα,
στην γη στον αέρα να ψάξεις,
το μάτι όπου πέφτει του Φοίβου
τον κλέφτη ν
’ αρπάξει ο γέρος προστάζει,
να τρέξεις φωνάζει
με φόρα τον κλέφτη να πιάσεις
μην τύχει και χάσεις τα δώρα.
Ελεύθερο βίο εμείς κι ο πατέρας
θα ζούμε απ’ το τέλος ετούτης της μέρας
και φίλος μας θα’ ν’ ο θεός από πάνω
και διάφορο θα’ χω στους κόπους που κάνω,
την αμοιβή που θα μας ρίξει
όσα χρυσά μας έχει δείξει.


5. ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ (485-406 π.Χ.)
Υπήρξε τραγικός ποιητής και ένας από τους τρεις μεγάλους διδάσκαλους του αττικού δράματος στο αρχαίο ελληνικό θέατρο. Ο Ευριπίδης εκτός ενός επινίκιου προς τιμή του Αλκιβιάδη που νίκησε στο άρμα και μιας ελεγείας προς τιμή των πεσόντων Αθηναίων στις Συρακούσες, εποίησε 92 δράματα ή 23 τετραλογίες αλλά στα χρόνια των βιογράφων του σώζονταν μόνο τα 78 εκ των οποίων τα 8 ήταν σατυρικά. Αν και η συγγραφική σταδιοδρομία του Ευριπίδη υπήρξε έντονη, εντούτοις επειδή προξένησε πολύ θόρυβο για την εποχή του, δεν τον επιδοκίμαζε ιδιαίτερα το κοινό, γεγονός που φαίνεται από το ότι ο Ευριπίδης αν και συμμετείχε πενήντα χρόνια στους δραματικούς αγώνες, βγήκε πρώτος σε αυτούς μόλις τέσσερις φορές.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΚΥΚΛΩΨ»
02 kyklwps
Αρχαίο
κείμενο:

ΟΔΥΣΣΕΥΣ
590 γε δή, Διονύσου παδες, εγεν τέκνα,
νδον μν νήρ· τ δ πν παρειμένος
τάχ ξ ναιδος φάρυγος θήσει κρέα.
δαλς δ σωθεν αλίων πνέων καπνν
παρευτρέπισται, κοδν λλο πλν πυρον
595 Κύκλωπος ψιν· λλ πως νρ σ.

ΧΟΡΟΣ
πέτρας τ λμα κδάμαντος ξομεν.
χώρει δ ς οκους πρίν τι τν πατέρα παθεν
πάλαμνον· ς σοι τνθάδ στν ετρεπ.

ΟΔΥΣΣΕΥΣ
φαιστ, ναξ Ατναε, γείτονος κακο
600 λαμπρν πυρώσας μμ παλλάχθηθ παξ,
σύ τ, μελαίνης Νυκτς κπαίδευμ, πνε,
κρατος λθ θηρ τ θεοστυγε,
κα μ π καλλίστοισι Τρωϊκος πόνοις
ατόν τε ναύτας τ πολέσητ δυσσέα
605 π νδρς θεν οδν βροτν μέλει.
τν τύχην μν δαίμον γεσθαι χρεών,
τ δαιμόνων δ τς τύχης λάσσονα.

ΧΟΡΟΣ
λήψεται τν τράχηλον
ντόνως καρκίνος
610 το ξενοδαιτυμόνος· πυρ γρ τάχα
φωσφόρους λε κόρας.
δη δαλς νθρακωμένος
615 κρύπτεται ς σποδιάν, δρυς σπετον
ρνος. λλ τω Μάρων, πρασσέτω,
μαινομένου ξελέτω βλέφαρον
Κύκλωπος, ς πί κακς.
620 κγ τν φιλοκισσοφόρον Βρόμιον
ποθεινν εσιδεν θέλω,
Κύκλωπος λιπν ρημίαν·
ρ ς τοσόνδ φίξομαι;

ΟΔΥΣΣΕΥΣ
σιγτε πρς θεν, θρες, συχάζετε,
625 συνθέντες ρθρα στόματος· οδ πνεν ἐῶ,
ο σκαρδαμύσσειν οδ χρέμπτεσθαί τινα,
ς μ ξεγερθ τ κακόν, στ ν μματος
ψις Κύκλωπος ξαμιλληθ πυρί.

ΧΟΡΟΣ
σιγμεν γκάψαντες αθέρα γνάθοις.

ΟΔΥΣΣΕΥΣ
630 γε νυν πως ψεσθε το δαλο χερον
σω μολόντες· διάπυρος δ στν καλς.

ΧΟΡΟΣ
οκουν σ τάξεις οστινας πρώτους χρεν
καυτν μοχλν λαβόντας κκαίειν τ φς
Κύκλωπος, ς ν τς τύχης κοινώμεθα;

ΧΟΡΟΣ α
635 μες μέν σμεν μακροτέρω πρ τν θυρν
σττες θεν ς τν φθαλμν τ πρ.

ΧΟΡΟΣ β
μες δ χωλοί γ ρτίως γεγενήμεθα.

ΧΟΡΟΣ α
τατν πεπόνθατ ρ μοί· τος γρ πόδας
σττες σπάσθημεν οκ οδ ξ του.

ΟΔΥΣΣΕΥΣ
σττες σπάσθητε;

ΧΟΡΟΣ α
640 κα τά γ μματα
μέστ στν μν κόνεος τέφρας ποθέν.

ΟΔΥΣΣΕΥΣ
νδρες πονηρο κοδν οδε σύμμαχοι.

ΧΟΡΟΣ
τι τ ντον τν άχιν τ οκτίρομεν
κα τος δόντας κβαλεν ο βούλομαι
τυπτόμενος, ατη γίγνεται πονηρία;
λλ οδ πδν ρφέως γαθν πάνυ,
στ ατόματον τν δαλν ς τ κρανίον
στείχονθ φάπτειν τν μονπα παδα γς.

ΟΔΥΣΣΕΥΣ
πάλαι μν δη σ ντα τοιοτον φύσει,
650 νν δ οδ μεινον. τοσι δ οκείοις φίλοις
χρσθαί μ νάγκη. χειρ δ ε μηδν σθένεις,
λλ ον πεγκέλευέ γ, ς εψυχίαν
φίλων κελευσμος τοσι σος κτησώμεθα.

ΧΟΡΟΣ
δράσω τάδ· ν τ Καρ κινδυνεύσομεν.
655 κελευσμάτων δ κατι τυφέσθω Κύκλωψ.
ἰὼ ώ· γενναιότατ -
θε
τε σπεύδετ, κκαίετε τν φρν
θηρ
ς το ξενοδαίτα.
τύφετ , καίετ
660 τν Ατνας μηλονόμον.
τόρνευ
λκε, μή σ ξοδυνηθες
δράσ τι μάταιον.

ΚΥΚΛΩΨ
μοι, κατηνθρακώμεθ φθαλμο σέλας.

ΧΟΡΟΣ
καλός γ παιάν· μέλπε μοι τόνδ α, Κύκλωψ.


Μετάφραση:


ΟΔΥΣΣΕΑΣ
Εμπρός λοιπόν, γιοι του Διονύσου, γόνοι γενιάς αρχοντικής.
Μέσα είναι του λόγου του. Σε λίγο,
όταν θα έχει βυθιστεί στον ύπνο,
από το αναίσχυντο λαρύγγι του θα ξεράσει τις σάρκες.
Μέσα στην σπηλιά ο δαυλός καπνίζει πανέτοιμος·
δεν μένει παρά να κάνουμε κάρβουνο το μάτι του Κύκλωπα.
Κοίταξε μόνο να φανείς άντρας.

ΧΟΡΟΣ
Θα κάνουμε την καρδιά μας βράχο και ατσάλι.
Έμπα όμως μέσα προτού ο πατέρας πάθει τίποτα
που δεν το κάνουν με το χέρι.
Τα εδώ σου τα έχουμε όλα έτοιμα.

ΟΔΥΣΣΕΑΣ
Ήφαιστε, άρχοντα της Αίτνας, κάψε το λαμπερό του μάτι
και απαλλάξου μια κι έξω από τον κακό γείτονα.
Και εσύ, βλαστάρι της σκοτεινής Νύχτας, Ύπνε,
έλα βαθύς και τύλιξε το θεομίσητο θηρίο,
και μην αφήστε τον Οδυσσέα και τους συντρόφους του
μετά τους ωραίους αγώνες της Τροίας,
να αφανιστούν από κάποιον που δεν σκοτίζεται για θεούς ή ανθρώπους.
Ειδάλλως, πρέπει να θεωρούμε την τύχη θεό
και τους θεούς κατώτερους από την τύχη.

ΧΟΡΟΣ
Τον λαιμό του ανθρωποφάη
τί σφιχτά η τανάλια τώρα θα του πιάσει,
και τις φωτοφόρες του ματιού του κόρες
η φωτιά ταχιά θα του χαλάσει.
Καψαλίστηκε ο δαυλός
μες στην χόβολη χωμένος
δρένιος κλώνος τρομερός,
Μ ας αρχίσει ο Μάρωνας, την δουλειά ας αρχίσει,
και του Κύκλωπα το μάτι
του ξεφρενιασμένου να του χύσει,
σε κακό του το πιοτό να του γυρίσει·
κι έτσι και τον φιλοκισσοφόρο
τον αγαπημένο Βάκχο να τον ξαναδώ
και του Κύκλωπα ν αφήσω
την ερημιά... Τάχα
θα τ αξιωθώ;

ΟΔΥΣΣΕΑΣ
Σωπάστε για τ όνομα των θεών, ζωντόβολα,
μείνετε ακίνητοι, ράψτε το· μην ανασαίνετε,
μην παίξει το μάτι σας, μη βήξει κανείς,
να μην ξυπνήσει το κακό προτού το μάτι του Κύκλωπα
αναμετρηθεί με την φωτιά.

ΧΟΡΟΣ
Σωπαίνουμε· κρατάμε την ανάσα μας.

ΟΔΥΣΣΕΑΣ
Εμπρός λοιπόν, μπείτε μέσα
και αδράξτε με τα δυό σας χέρια το δαυλό·
έχει πυρώσει για τα καλά.

ΧΟΡΟΣ
Δεν θα ορίσεις εσύ ποιοι να πιάσουν πρώτοι
τον πυρωμένο λοστό
και να κάψουν το φως του Κύκλωπα,
ώστε να συμμετέχουμε και εμείς σε ό,τι φέρει η τύχη.

ΧΟΡΟΣ α
Εμείς, εδώ έξω από την πύλη
είμαστε αρκετά μακριά,
για να σπρώξουμε την φωτιά στο μάτι.

ΧΟΡΟΣ β
Εμείς πάλι αυτήν την στιγμή κουτσαθήκαμε.

ΧΟΡΟΣ α
Πάθατε δηλαδή ό,τι κι εγώ· γιατί εδώ που στεκόμαστε
πιάστηκαν κι εγώ δεν ξέρω πώς τα πόδια μας.

ΟΔΥΣΣΕΑΣ
Πιαστήκατε εκεί που στεκόσταστε;

ΧΟΡΟΣ α
Και τα μάτια μας δυστυχώς
έχουν γεμίσει σκόνη ή στάχτη.

ΟΔΥΣΣΕΑΣ
Αυτοί οι σύμμαχοι είναι δειλοί και ανύπαρκτοι.

ΧΟΡΟΣ
Επειδή λυπόμαστε την πλάτη μας και τα πλευρά μας
και δεν θέλω να χάσω τα δόντια μου γρονθοκοπούμενος,
αυτό εσύ το λες δειλία;
Ξέρω πάντως μια εκπληκτική γητειά του Ορφέα,
ώστε να πάει μόνος του ο δαυλός στο κούτελο
και να πυρπολήσει τον μονόφθαλμο γιο της γης.

ΟΔΥΣΣΕΑΣ
Ανέκαθεν γνώριζα ότι το έχεις στο αίμα σου
να φέρεσαι όπως φέρεσαι,
τώρα όμως το γνωρίζω ακόμα καλύτερα.
Θέλω δεν θέλω πρέπει να στηριχτώ στους συντρόφους μου.
Ωστόσο, αν δεν έχεις δύναμη στα χέρια σου,
τουλάχιστον φώναζε,
για να εμψυχώσουν οι φωνές τους φίλους.

ΧΟΡΟΣ
Έγινε. Μήπως θα κινδυνεύσω εγώ;
Αν είναι μόνο να φωνάζω,
ας γίνει παρανάλωμα του πυρός ο Κύκλωπας.

Χο, ο, οπ, παληκαρίσια
σπρώξτε το γοργά-γοργά,
κάψτε, κάψτε του το μάτι
του θεριού, τ ανθρωποφάη,
βάλτε του φωτιά,
κάψτε τον τόν προβατάρη
που την Αίτνα κατοικεί
γύρνα, γύρνα το ροκάνι
τράβα γλήγορα αποκεί,
μήπως από τον πολύ τον πόνο
σε χτυπήσει και σε βρει.

ΚΥΚΛΩΠΑΣ
Ωχ! Έγινε κάρβουνο το φως του οφθαλμού μου.

ΧΟΡΟΣ
Υπέροχος ο παιάνας· τραγούδησέ μου τον ξανά, Κύκλωπα.

(μετάφραση Παναγής Λεκατσάς [στ. 608-623, 656-662], Θ. Κ. Στεφανόπουλος)


5. ΚΡΙΤΙΑΣ (460-403 π.Χ.)
Αθηναίος πολιτικός, φιλόσοφος, ποιητής, ρήτορας και ο σκληρότερος και βιαιότερος από τους Τριάκοντα Τυράννους της Αθήνας. Γιος του πλούσιου Κάλλαισχρου, μαθητής του Σωκράτη, του Γοργία και πολλών φιλοσόφων και σοφιστών. Η μεγάλη του ευφυΐα και η πολυμερής παιδεία που πήρε, τον έκαναν έναν από τους ικανότερους πολιτικούς και μορφωμένους άνδρες της εποχής του.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΣΙΣΥΦΟΣ»

Αρχαίο κείμενο:

ΣΙΣΥΦΟΣ
ν χρόνος τ ν τακτος νθρώπων βίος
κα θηριώδης σχύος θ πηρέτης,
τ οδν θλον οτε τος σθλοσιν ν
οτ α κόλασμα τος κακος γίγνετο.
5 κ
πειτά μοι δοκοσιν νθρωποι νόμους
θέσθαι κολαστάς, να δίκη τύραννος
x–υ–x› τήν θ βριν δούλην χ·
ζημιοτο δ ε τις ξαμαρτάνοι.
πειτ πειδ τμφαν μν ο νόμοι
10
περγον ατος ργα μ πράσσειν βί,
λάθρ δ πρασσον, τηνικατά μοι δοκε
‹υ–› πυκνός τις κα σοφς γνώμην νήρ
‹θεν› δέος θνητοσιν ξευρεν, πως
εη τι δεμα τος κακοσι, κν λάθρ
15 πράσσωσιν
λέγωσιν φρονσί ‹τι›.
ντεθεν ον τ θεον εσηγήσατο,
ς στι δαίμων φθίτ θάλλων βί
νό τ κούων κα βλέπων, φρονν τε κα
προσέχων τε τατα κα φύσιν θείαν φορν,
20
ς πν {μν} τ λεχθν ν βροτος κού‹σ›εται,
‹τ
δρώμενον δ πν δεν δυνήσεται.
ἐὰν δ σν σιγ τι βουλεύς κακόν,
τοτ οχ λήσει τος θεούς· τ γρ φρονον
x–› νεστι. τούσδε τος λόγους λέγων
25 διδαγμάτων
διστον εσηγήσατο
ψευδε καλύψας τν λήθειαν λόγ.
‹ν›αίει‹ν› δ φασκε τος θεος νταθ να
μάλιστ ‹ν› ξέπληξεν νθρώπους γων,
θεν περ γνω τος φόβους ντας βροτος
30 κα
τς νήσεις τ ταλαιπώρ βί,
κ τς περθε περιφορς, ν στραπάς
κατεδον οσας, δειν δ κτυπήματα
βροντς τό τ στερωπν ορανο δέμας,
Χρόνου καλν ποίκιλμα, τέκτονος σοφο,
35
θεν τε λαμπρς στέρος στείχει μύδρος
θ γρς ες γν μβρος κπορεύεται.
τοίους πέριξ στησεν νθρώποις φόβους,
δι ος καλς τε τ λόγ κατκισεν
τν δαίμον οτος ν πρέποντι χωρί,
40 τ
ν νομίαν τε τος νόμοις κατέσβεσεν
                       ***
ο
τω δ πρτον οομαι πεσαί τινα
θνητος νομίζειν δαιμόνων εναι γένος


Μετάφραση:


ΣΙΣΥΦΟΣ
Υπήρξε μια εποχή κατά την οποία η ανθρώπινη ζωή
ήταν ακατάστατη, γεμάτη θηριωδία,
υποταγμένη στη δύναμη· μια εποχή όπου ούτε οι καλοί άνθρωποι
επιβραβεύονταν ούτε πάλι οι κακοί τιμωρούνταν.
Ύστερα νομίζω, οι άνθρωποι θέσπισαν νόμους
που όριζαν ποινές, ώστε το δίκαιο
να τους εξουσιάζει όλους εξίσου
και να έχει την αλαζονεία υπόδουλή του·
κι αν τυχόν κάποιος έκανε ένα λάθος, τον τιμωρούσαν.
Στην συνέχεια, επειδή οι νόμοι εμπόδιζαν μεν τους ανθρώπους
να αδικούν στα φανερά, αλλά ωστόσο
οι άνθρωποι εξακολουθούσαν να αδικούν στα κρυφά,
τότε, νομίζω, για πρώτη φορά κάποιος έξυπνος
και σοφός άνθρωπος σοφίστηκε
για τους θνητούς τον φόβο των θεών,
ώστε να υπάρχει κάτι που να το φοβούνται οι κακοί
ακόμη κι όταν κάνουν ή λένε ή διανοούνται κάτι στα κρυφά.
Επινόησε έτσι το θείο, ότι δηλαδή υπάρχει ένας δαίμονας
που ζει μια δίχως τέλος ακμή, ένας δαίμονας που ακούει και βλέπει νοερά,
που στοχάζεται στο έπακρο, που προσέχει τα πάντα
και που έχει περιβληθεί μια θεϊκή φύση:
ο δαίμονας αυτός θα ακούει οτιδήποτε λέγεται ανάμεσα στους θνητούς
και θα μπορεί να αντιλαμβάνεται οτιδήποτε γίνεται.
Κι αν σιωπηρά σχεδιάζεις κάτι κακό,
δεν θα μείνει απαρατήρητο από τους θεούς.
Γιατί ο λογισμός τους είναι πολύ δυνατός.
Με αυτά τα λόγια παρουσίασε την πιο ελκυστική διδαχή,
καλύπτοντας την αλήθεια πίσω από έναν ψεύτικο λόγο.
Έλεγε πως οι θεοί κατοικούν σ έναν τόπο,
για
τον οποίο οι άνθρωποι,
και
μόνο που τον βλέπουν, νιώθουν τρόμο.
Κατάλαβε ότι ακριβώς από εκεί πήγαζαν και οι φόβοι των ανθρώπων,
και η επικουρία στις ταλαιπωρίες του βίου,
δηλαδή από τον περιστρεφόμενο, εκεί ψηλά,
θόλο του ουρανού, όπου έβλεπε ότι ήσαν οι αστραπές
και τα φοβερά χτυπήματα της βροντής, και το αστερινό φως του ουρανού,
όμορφο, γεμάτο στολίδια, έργο του Χρόνου, του
σοφού αρχιμάστορα·
είναι ο τόπος όπου πορεύεται η φωτεινή διάπυρη μάζα του άστρου,
και απ όπου πέφτει στη γη η υγρή βροχή.
Με
τέτοιους φόβους έζωσε τους ανθρώπους·
με
τους φόβους αυτούς έβαλε στα λόγια του το θεό
να κατοικήσει σε κατάλληλο τόπο,
και διαμέσου των νόμων εξάλειψε την ανομία.
                         ***
Και νομίζω πως έτσι έπεισε, για πρώτη φορά,
τους θνητούς να πιστέψουν ότι υπάρχει των θεών το γένος.


(μετάφραση Νίκος Σκουτερόπουλος)


6. ΠΥΘΩΝ (β’ μισό του 4ου αιώνα π.Χ.)
Δραματικός ποιητής από την Κατάνη. Ακολούθησε στην Ασία τον Μέγα Αλέξανδρο. Έγραψε το σατυρικό δράμα Αγήν, που σατίριζε τους Αθηναίους.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΑΓΗΝ»

Αρχαίο κείμενο:

στιν δ που μν κάλαμος πέφυχ δε
†φέτωμ ορνον, οξ ριστερς δ δε
πόρνης κλεινς ναός, ν δ Παλλίδης
τεύξας κατέγνω δι τ πργμ ατο φυγήν.
5 νταθα δ τν βαρβάρων τινς μάγοι
ρντες ατν παγκάκως διακείμενον
πεισαν ς ξουσι τν ψυχν νω
τν Πυθιονίκης ***
...
κμαθεν δέ σου ποθ
μακρ
ν ποικν κεθεν, τθίδα χθόνα
10 τίνες τύχαι †καλοσιν πράττουσι τί.

‹Β›
τε μν φασκον δολον κτσθαι βίον,
κανν δείπνουν· νν δ τν χέδροπα μόνον
κα τν μάραθον σθουσι, πυρος δ ο μάλα.

‹Α›
κα μν κούω μυριάδας τν ρπαλον
15 ατοσι τν γνος οκ λάττονας
σίτου διαπέμψαι κα πολίτην γεγονέναι.

‹Β›
Γλυκέρας στος οτος ν, σται δ σως
ατοσιν λέθρου κοχ ταίρας ρραβών.

Μετάφραση:

Εκεί όπου υψώνονται τα καλάμια που βλέπεις
υπάρχει ένα χάσμα που οδηγεί στον Άδη·
εδώ αριστερά είναι ο περιώνυμος ναός της πόρνης· 
τον έχτισε φυσικά ο Παλλίδης,
που καταδίκασε γι αυτό τον εαυτό του σε εξορία.
Εδώ λοιπόν, όταν τον είδαν κάποιοι βάρβαροι μάγοι
να έχει το κακό του το χάλι,
τον έπεισαν ότι θα φέρουν πίσω
την ψυχή της Πυθιονίκης ***
Επειδή όμως κατοικώ μακριά από εκεί,
φλέγομαι να μάθω από σένα
ποια είναι η συγκυρία στην Αττική γη
και πώς περνούν οι Αθηναίοι.

‹Β› Όταν έλεγαν ότι διάγουν βίον δούλων,
χόρταιναν το ψωμί· τώρα τρώνε μονάχα
τα κουκκιά τους και τον μάραθο, σιτάρι ούτε για δείγμα.

‹Α› Ωστόσο ακούω ότι ο Άρπαλος
τους έπεμψε τόννους σιτάρι, όχι λιγότερο από τον Αγήνα,
και πως έγινε Αθηναίος πολίτης.

‹Β› Το σιτάρι εκείνο ήτανε της Γλυκέρας,
και ίσως θα αποδειχθεί γι αυτούς αρραβώνας συμφοράς,
όχι εταίρας.

(μετάφραση Θ. Κ. Στεφανόπουλος)


****************


Πηγές:

https://el.wikipedia.org
http://www.ygeiaonline.gr
http://www.greek-language.gr
http://www.theorisi.gr/pdf/satyroi_ixneytes.pdf

http://www.parapolitika.gr



 

Pin It

Σχετικά με Εμάς

Το Παγκόσμιο Ινστιτούτο Ελληνικού Πολιτισμού «ΕΛΞΕΥΣΙΣ», είναι Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία με έδρα τον Βόλο. Παρ' ό,τι προϋπήρχε σαν πολιτιστικός φορέας, προέκυψε η ανάγκη δημιουργίας του Ινστιτούτου, από την πολιτιστική πρόκληση των δράσεων, εκτός των Ελλαδικών πλέον συνόρων.

Φορέας πολιτισμού, με πολυετή πείρα και έντονη δραστηριότητα στις τέχνες και τον πολιτισμό. Ανάμεσα στους σκοπούς του είναι και οι προσεγγίσεις των πολιτισμικών – πολιτιστικών διαδρομών που αφορούνε στο σύνολό τους τον ελληνικό πολιτισμό, από την γέννησή του έως και σήμερα, αλλά και την διάδοσή του σε όλον τον κόσμο.


Περισσότερα...

Στοιχεία - Διεύθυνση

Επικοινωνία
"ΕΛΞΕΥΣΙΣ"
Παγκόσμιο Ινστιτούτο Ελληνικού Πολιτισμού
+30 24210 20038 / + 30 698 8085300
info@elxefsis.com
elxefsis@gmail.com
Διεύθυνση
Γαλλίας 73 / Μαγνησία - Βόλος
Τ.Κ. 38221